ديگرى در مسئله وجود دارد يا خير ؟
همه ، از جمله سؤالاتى شمرده مىشوند ، كه مقتضى است پاسخ مناسبى به آنهاداده شود ، زيرا ، در نتيجهى بحث ، تأثير مهم و بسزايى دارد .
به هر روى ، شايسته است ابتداء به بيان و بررسى اقوالفقهاءالبته غير از قول ابن جنيد ( رحمه الله ) و قاضى نعمان ( رحمه الله ) - در نزاع اول پرداخته شود ؛ كه پس از تفحص در اقوال ، در اين زمينه به چهار قول اساسى بر مىخوريم .
بيان و بررسى اقوال چهارگانه در نزاع اول
الف : نظر مشهور
اين نظريه ، كه اولين قول در مسئلهو فتواى مشهور فقهاى شيعه است حاوى سه نكته زير است ؛ ايشان قائلندكه زوجه :
- اولًا : از عين و قيمت « زمين » مطلقاً « 1 » ارث نمىبرد ؛
- ثانياً : از عين « آلات و ابنيه » ارث نمىبرد ولى از قيمتآنها ارث مىبرد ؛
- ثالثاً : از عين و قيمت « ساير اموال » ارث مىبرد .
مرحوم زين الدين عاملى معروف به شهيد ثانى ( رحمه الله ) در كتاب « رسائل » در دو موضع ، اين بحث را مطرح كرده و ديگران همچون مرحوم سبزوارى ( رحمه الله ) در كتاب « كفاية الاحكام » عيناً مطالب خود را ، از ايشان اخذ و نقل كردهاند .
مرحوم شهيد ثانى ( رحمه الله ) در كتاب ياد شده ، ادّعا مىفرمايند كه : « اين نظر را بسيارى از متقدّمين و متأخّرين دارند » ؛ ايشان از ميان هر دو طائفه از فقهاى متقدّم و متأخّر به شخصيّتهاى گرانقدرى اشاره مىنمايند كه ذيلًا به نام آنها اشاره مىگردد :
* طائفهى متقدّمين : كه در ميان آنها شخصيّتهاى پر عظمتيوجود دارند ، همانند :
أ . مرحوم شيخ طوسى 1 در كتاب « النهاية فى مجرد الفقه و الفتاوى » ؛
هامش
( 1 ) . يعنى چه زمين خالى باشد چه داراى بنا و يا چه مزروعى باشد و يا چه غير مزروعى . .