آن است برهان تمانع است ، مىفرمايد : لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّه لَفَسَدَتا فَسُبْحانَ اللَّه رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ : « اگر در زمين و آسمان خدايانى جز خداوند يگانه بود زمين و آسمان به فساد كشيده مىشد ، و نظام جهان به هم مىخورد ، پس منزه است خداوندى كه پروردگار عرش است از آنچه آنها توصيف مىكنند » ! توضيح اين دليل را در جلد 13 صفحه 381 تحت عنوان « برهان تمانع » مشروحا ؟ ذكر كردهايم .
4 - دعوت عمومى انبياء به خداوند يگانه
- اين دليل ديگرى براى اثبات توحيد است ، چرا كه اگر دو واجب الوجود در عالم بود هر دو بايد منبع فيض باشند ، چرا كه يك وجود بى نهايت كامل ممكن نيست در نور افشانى بخلورزد ، زيرا عدم فيض براى وجود كامل نقص است ، و حكيم بودن او ايجاب مىكند كه همگان را مشمول فيض خود قرار دهد .
اين فيض دو شاخه دارد : فيض تكوينى ( در عالم خلقت ) ، و فيض تشريعى ( در عالم هدايت ) بنا بر اين اگر خدايان متعددى وجود داشت بايد فرستادگانى از نزد همه آنها بيايند ، و فيض تشريعى آنها را براى همگان برسانند .
حضرت على ع در وصيت نامه اش براى فرزند گراميش امام مجتبى ع مىفرمايد :
و اعلم يا بنى انه لو كان لربك شريك لاتتك رسله و لرأيت آثار ملكه و سلطانه ، و لعرفت افعاله و صفاته ، و لكنه إله واحد كما وصف نفسه :
« بدان فرزندم اگر پروردگارت همتايى داشت فرستادگان او به سراغ تو مىآمدند و آثار ملك و سلطان او را مشاهده مىكردى ، و به افعال و صفاتش آشنا مىشدى ولى او معبود يكتا است همانگونه كه خودش توصيف كرده است » ( 1 ) .
هامش
( 1 ) نهج البلاغه وصيت به امام مجتبى ( بخش نامهها : نامه 31 ) .