در خور مذمت بيشترى بودند ، چرا كه آنها علما و دانشمندان فراوانى داشتند ، و از اين نظر در سطحى بالاتر از مشركان قرار گرفته بودند ، بنا بر اين مخالفت آنها زشتتر و ناپسندتر بود و در خور سرزنش فراوان .
سپس « اهل كتاب » و به تبع آنها « مشركان » را مورد ملامت قرار داده ، مىگويد : چرا در اين آئين جديد اختلاف كردند ، بعضى مؤمن و بعضى كافر شدند ، « در حالى كه در اين آئين دستورى به آنها داده نشده است جز اينكه خدا را پرستش كنند ، و عبادت او را از عبادت غير او خالص سازند ، و از هر گونه شرك باز گردند و متمايل به توحيد شوند ، نماز را بر پا دارند و زكات را ادا كنند » ( * ( وَما أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّه مُخْلِصِينَ لَه الدِّينَ حُنَفاءَ وَيُقِيمُوا الصَّلاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكاةَ ) * ) ( 1 ) .
سپس مىافزايد :
« و اين است آئين مستقيم و پايدار » ( * ( وَذلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ ) * ) .
در اينكه منظور از « * ( وَما أُمِرُوا ) * » . . . در اينجا چيست جمعى گفتهاند منظور اين است كه اهل كتاب در آئين خودشان مساله توحيد و نماز و زكات وجود داشته و اينها مسائلى است ثابت ، ولى آنها به اين دستورات نيز وفادار نماندهاند .
ديگر اينكه در آئين اسلام دستورى جز توحيد خالص و نماز و زكات و مانند
هامش
( 1 ) جمله « و ما امروا » ممكن است « جمله حاليه » و يا « استينافيه » باشد و « لام » در ليعبدوا « لام غرض » است ، و منظور در اينجا هدف و نتيجه اى است كه به بندگان باز مىگردد نه هدف و نتيجه اى كه به خدا برگردد ، آن چنان كه بعضى از مفسران پنداشتهاند ، و به خاطر آن « لام غرض » را منكر شدهاند ، اصولا تمام افعال خدا معلل بالاغراض است ، اما اغراضى كه به بندگان بر مىگردد ، و بعضى « لام » را در اينجا به معنى « ان » دانستهاند مانند * ( يُرِيدُ اللَّه لِيُبَيِّنَ لَكُمْ ) * ( نساء - 26 ) .