« صحف » جمع « صحيفه » به معنى اوراقى است كه چيزى بر آن مىنويسند ، و منظور از آن در اينجا محتواى اوراق است ، زيرا مىدانيم پيغمبر اكرم ص هرگز چيزى را از روى اوراق نمىخواند .
و منظور از « مطهره » پاك بودن آن از هر گونه شرك و كذب و دروغ و باطل است ، و مطهر از اينكه شياطين جن و انس در آن دخالت كنند .
همانگونه كه در آيه 42 فصلت آمده است : لا يَأْتِيه الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْه وَلا مِنْ خَلْفِه : « هيچگونه باطلى نه از پيش رو ، و نه از پشت سر ، به سراغ آن نمىآيد » .
جمله « * ( فِيها كُتُبٌ قَيِّمَةٌ ) * » اشاره به اين است كه در اين صحف آسمانى مطالبى نوشته شده كه از هر گونه انحراف و اعوجاج و كجى بر كنار است .
بنا بر اين « كتب » به معنى « مكتوبات » است و يا به معنى احكام و مقرراتى كه از ناحيه خداوند تعيين شده است ، زيرا كتابت به معنى تعيين حكم نيز آمده ، چنان كه مىفرمايد : كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ « روزه بر شما مقرر شد همانگونه كه بر پيشينيان مقرر گرديد » ( بقره 183 ) .
و به اين ترتيب « قيمة » به معنى صاف و مستقيم ، يا محكم و پابرجا ، يا ارزشمند و پربها ، و يا همه اين مفاهيم در آن جمع است .
اين احتمال نيز داده شده كه چون قرآن تمام محتواى كتب پيشين را با اضافات فراوانى در بر دارد و لذا گفته شده كه در آن كتب قيمه گذشته است .
قابل توجه اينكه در آيه اول « اهل كتاب » مقدم بر « مشركان » ذكر شدهاند ، و در آيه چهارم تنها سخن از اهل كتاب است و از مشركان سخنى به ميان نيامده ، در حالى كه آيه ناظر به هر دو است .
اين تعبيرات ظاهرا به خاطر آن است كه اهل كتاب در اين برنامهها اصل و اساس بودند ، و مشركان تابع آنها ، و يا به خاطر آن است كه اهل كتاب
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 202
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٠٢