رضايت او را بطلب ، و خشنودى او را جستجو كن ، و به سوى قرب جوارش بشتاب .
مطابق آنچه گفته شد آيه مفهوم گسترده اى دارد كه فراغت از هر مهمى ، و پرداختن به مهم ديگر را شامل مىشود ، و جهتگيرى تمام تلاشها را به سوى پروردگار توصيه مىكند ، ولى غالب مفسران معانى محدودى براى آيه ذكر كردهاند كه مىتوان هر يك از آنها را به عنوان مصداقى پذيرفت :
جمعى گفتهاند منظور اين است هنگامى كه از نماز واجب فراغت يافتى به دعا پرداز و از خدا تمنا كن تا هر چه مىخواهى به تو بدهد .
يا اينكه هنگامى كه از فرائض فارغ شدى براى نافله شب برخيز .
يا اينكه هنگامى كه از دنيا فارغ شدى به امور آخرت و عبادت و نماز پروردگارت بپرداز .
يا اينكه هنگامى كه از واجبات فراغت پيدا كردى به مستحباتى كه خدا دستور داده توجه كن .
يا اينكه هنگامى كه از جهاد با دشمن فارغ شدى به عبادت برخيز .
يا اينكه هنگامى كه از جهاد با دشمن فارغ شدى به جهاد نفس پرداز .
يا اينكه هنگامى از اداى رسالت فارغ شدى به تقاضاى شفاعت برخيز ! در روايات متعددى كه دانشمند معروف اهل سنت حافظ « حاكم حسكانى » در « شواهد التنزيل » نقل كرده از امام صادق چنين آمده است كه فرمود : يعنى « هنگامى كه فراغت يافتى على را به ولايت نصب كن » ( 1 ) .
قرطبى نيز در تفسير خود از بعضى نقل كرده است كه معناى آيه اين است « هنگامى كه فراغت يافتى امامى را كه جانشين تو است نصب كن » ( هر چند
هامش
( 1 ) « شواهد التنزيل » جلد 2 صفحه 349 ( احاديث 1116 تا 1119 ) .