الْكُفْرِ : « آنها به خدا سوگند ياد مىكنند كه ( سخنان زننده در غياب پيامبر ) نگفتهاند ، در حالى كه قطعا سخنان كفرآميز گفتهاند » .
مفسران براى جمله « * ( فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّه ) * » ، دو معنى ذكر كردهاند :
نخست اعراض از راه خدا و ديگر بازداشتن ديگران از اين راه ، گرچه جمع ميان هر دو معنى در آيه مورد بحث امكان پذير است ، ولى با توجه به توسل آنها به سوگندهاى دروغ ، معنى دوم ، مناسبتر به نظر مىرسد ، چرا كه هدف از اين سوگندها ، اغفال ديگران است .
يك جا « مسجد ضرار » بر پا مىكنند ، و هنگامى كه از آنها سؤال مىشد هدفتان چيست ؟ سوگند ياد مىكنند كه جز هدف خير ندارند ! ( توبه - 107 ) .
در جاى ديگر براى شركت در جنگهايى كه فاصله آن نزديك و احتمال غنائم در آن زياد است اظهار آمادگى مىكنند ولى براى شركت در ميدان « تبوك » كه پر از مشكلات است هزار عذر و بهانه مىآورند و سوگند ياد مىكنند كه اگر توانايى مىداشتيم همراه شما حركت مىكرديم ! ( توبه - 42 ) .
آنها نه فقط براى مردم سوگند دروغين ياد مىكنند بلكه همانگونه كه در آيه 18 سوره مجادله آمده در عرصه محشر نيز در پيشگاه خداوند متوسل به سوگند دروغ مىشوند ! و اين نشان مىدهد كه اين عمل جزء بافت وجودشان شده است كه حتى در عرصه محشر و در پيشگاه خدا نيز دستبردار نيستند ! .
آيه بعد به علت اصلى اين گونه اعمال ناروا پرداخته مىافزايد : « اين به خاطر آن است كه آنها نخست ايمان آوردند ، سپس كافر شدند ، و لذا بر دلهاى آنها مهر نهاده شده و حقيقت را درك نمىكنند » ( * ( ذلِكَ بِأَنَّهُمْ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 151
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٥١