نخست مىفرمايد : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد هنگامى كه مىخواهيد با رسول خدا نجوى كنيد پيش از آن صدقه اى در راه خدا بدهيد » ( * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ناجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقَةً ) * ) .
چنان كه در شان نزول گفتيم اين دستور به خاطر آن بود كه گروهى از مردم مخصوصا از اغنيا مرتبا مزاحم پيامبر ص مىشدند و با او نجوى مىكردند ، كارى كه مايه اندوه ديگران ، و يا كسب امتياز بى دليلى براى اينان بود ، بعلاوه موجب تضييع اوقات گرانبهاى پيامبر ص مىشد ، حكم فوق نازل گشت و آزمونى بود براى آنها و نيز كمكى به مستمندان و وسيله مؤثرى براى كم شدن اين مزاحمتها .
سپس مىافزايد : « اين براى شما بهتر و پاكيزه تر است » ( * ( ذلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ ) * ) .
اما « خير » بودن اين صدقه هم براى متمكنان بود ، زيرا موجب ثوابى مىشد ، و هم براى نيازمندان ، چرا كه وسيله كمكى به آنها محسوب مىگشت .
و اما « اطهر » بودنش از اين نظر بود كه قلوب اغنيا را از حب مال مىشست ، و قلوب نيازمندان را از كينه و ناراحتى ، زيرا هنگامى كه نجوى از صورت مجانى در مىآيد و نياز به دادن صدقه اى داشت طبعا كمتر مىشد همان گونه اى كه شد و اين يك نوع پاكيزگى براى محيط فكرى و اجتماعى مسلمانان بود .
ولى از آنجا كه اگر وجوب صدقه قبل از نجوى عموميت مىداشت فقرا از طرح مسائل مهم يا نيازهاى خود در برابر پيامبر ص به صورت نجوى محروم مىشدند ، در ذيل آيه حكم صدقه را از اين گروه برداشته مىفرمايد :
« اگر توانايى نداشته باشيد خداوند غفور و رحيم است » ( * ( فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّه غَفُورٌ رَحِيمٌ ) * ) .
و به اين ترتيب آنها كه تمكن مالى داشتند دادن صدقه قبل از نجوى براى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 448
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٤٨