در علم خدا بوده است كه چنين شود ، آيا نشنيده اى كه خداوند مىفرمايد :
* ( ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الأَرْضِ وَلا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها ) * ( 1 ) .
البته تمام حوادثى كه در عالم رخ مىدهد در لوح محفوظ و علم بىپايان خداوند ثبت است ، و اگر در اينجا تنها اشاره به مصائب واقع در زمين و نفوس انسانى شده به خاطر اين است كه موضوع سخن همين معنى بوده ، و چنان كه خواهيم ديد نتيجه گيرى در آيه بعد از همين موضوع مىشود .
ضمنا جمله * ( إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّه يَسِيرٌ ) * اشاره به اين است كه ثبت و حفظ اينهمه حوادث در لوح محفوظ با كثرت فوق العاده اى كه دارد براى خداوند آسان است .
و منظور از « لوح محفوظ » علم بىپايان خداوند است ، و يا صفحه جهان خلقت و نظام علت و معلول كه آن نيز مصداق علم فعلى خداوند است ( دقت كنيد ) .
اكنون ببينيم فلسفه تقدير اين مصائب در لوح محفوظ و سپس بيان اين حقيقت در قرآن چيست ؟ آيه بعد پرده از روى اين راز مهم برداشته ، مىگويد :
« اين براى آن است كه به خاطر آنچه از دست دادهايد غمگين نشويد ، و به آنچه خداوند به شما داده شاد و دلبسته نباشيد » ( * ( لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَلا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ ) * ) .
اين دو جمله كوتاه در حقيقت يكى از مسائل پيچيده فلسفه آفرينش را حل مىكند ، چرا كه انسان هميشه در جهان هستى با مشكلات و گرفتاريها
هامش
( 1 ) « روح البيان » جلد 9 صفحه 375 .