يك امر حتمى و اجتناب ناپذير دامان فرد يا جامعه اى را مىگيرد ، حساب اين دو از هم جدا است ، و لذا بسيارى از انبياء ، و اولياء و صلحاء گرفتار اين گونه مصائب مىشدند ، اين مصائب فلسفه دقيقى دارد كه در بحثهاى خداشناسى و عدل الهى و مساله آفات و بلاها به آن اشاره كردهايم .
لذا در حديثى مىخوانيم : هنگامى كه امام على بن الحسين ع را با غل و زنجير وارد مجلس يزيد كردند يزيد رو به امام ع كرد و آيه سوره شورى را خواند : ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ ( و مىخواست چنين وانمود كند كه مصائب شما خانواده نتيجه اعمال خودتان است ، و از اين طريق زخم زبان بزند ) اما امام فورا كلام او را نفى كرد و فرمود : كلا ، ما نزلت هذه فينا ، انما نزلت فينا : ما * ( أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الأَرْضِ وَلا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها ) * : « چنين نيست ، اين آيه در باره ما نازل نشده ، آنچه در باره ما نازل شده آيه ديگرى است كه مىگويد : هر مصيبتى در زمين يا وجود شما رخ دهد پيش از آفرينش شما در لوح محفوظ ثبت شده است ( و فلسفه و حكمتى دارد ) ( 1 ) .
بحث مشروحترى در اين زمينه ذيل همان آيه 30 سوره شورى ( جلد 20 صفحه 440 ) داشتهايم ( 2 ) .
شاگردان مكتب ائمه اهل بيت ع نيز همين معنى را از آيه فهميدهاند ، چنان كه نقل مىكنند هنگامى كه « سعيد بن جبير » را نزد « حجاج » آوردند و تصميم به قتل وى گرفت مردى از حضار گريه كرد ، سعيد گفت : چرا گريه مىكنى ؟
در پاسخ گفت به خاطر اين مصيبتى كه براى تو پيش آمده ، گفت گريه نكن اين
هامش
( 1 ) تفسير على بن ابراهيم مطابق نقل نور الثقلين جلد 5 صفحه 247 .
( 2 ) در جلد 4 صفحه 20 به بعد نيز ذيل آيه 78 و 79 سوره نساء بحث ديگرى داشتهايم كه تناسب با آيات مورد بحث دارد .