يعنى سرانجام همه شما چشم از جهان و مواهبش مىپوشيد ، و همه را مىگذاريد و مىرويد ، پس اكنون كه در اختيار شما است چرا بهره خود را نمىگيريد ؟ ! « ميراث » در اصل - چنان كه راغب در مفردات مىگويد به معنى مالى است بدون قرارداد و مانند آن به انسان منتقل مىشود ، و آنچه از ميت به بازماندگان منتقل مىشود يكى از مصداقهاى آن است كه بر اثر كثرت استعمال هنگام ذكر اين كلمه همين معنى تداعى مىشود .
تعبير « * ( لِلَّه مِيراثُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * » از اين نظر است كه نه تنها اموال و ثروتهاى روى زمين بلكه آنچه در تمام آسمان و زمين وجود دارد به ذات پاك او بر مىگردد ، همه خلايق مىميرند و خداوند وارث همه آنها است .
و از آنجا كه انفاق در شرائط و احوال مختلف ارزشهاى متفاوتى دارد در جمله بعد مىافزايد : آنهايى كه قبل از « پيروزى » انفاق كردند و پيكار نمودند با كسانى كه بعد از فتح اين كار را انجام دادند مساوى نيستند « ( * ( لا يَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَقاتَلَ ) * ) ( 1 ) .
در اينكه منظور از اين « فتح » كدام فتح است ميان مفسران گفتگو است ، بعضى آن را اشاره به « فتح مكه » در سال هشتم هجرت مىدانند ، و بعضى آن را اشاره به « فتح حديبيه » در سال ششم .
البته نظر به اينكه كلمه « فتح » در سوره إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً به « فتح حديبيه تفسير شده است مناسب اين است كه در اينجا نيز فتح حديبيه باشد ، ولى تعبير به » قاتل « ( پيكار كند ) مناسب با فتح مكه است زيرا در حديبيه پيكارى رخ نداد ، اما در فتح مكه پيكارى سريع و كوتاه كه با مقاومت چندانى روبرو نشد صورت
هامش
( 1 ) اين آيه محذوفى دارد كه از مذكور استفاده مىشود ، و در تقدير چنين است « لا يستوى من انفق من قبل الفتح و قاتل و الذين انفقوا بعد الفتح و قاتلوا » .