است كه زمين به شدت به لرزه درآيد « ( * ( إِذا رُجَّتِ الأَرْضُ رَجًّا ) * ) .
اين زلزله به قدرى عظيم و شديد است كه « كوهها در هم كوبيده و خرد مىشود » ( * ( وَبُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا ) * ) .
« و به صورت غبار پراكنده اى در مىآيد » ( * ( فَكانَتْ هَباءً مُنْبَثًّا ) * ) .
« رجت » از ماده « رج » ( بر وزن حج ) به معنى حركت دادن شديد است و « رجرجة » به اضطراب گفته مىشود .
« بست » از ماده « بس » ( بر وزن حج ) در اصل به معنى نرم كردن آرد به وسيله آب است .
« هباء » به معنى غبار است و « منبث » به معنى پراكنده ، بعضى گفتهاند « هباء » آن غبارهاى بسيار كوچكى است كه در فضا معلق است و در حال عادى ديده نمىشود مگر زمانى كه نور آفتاب از روزنه اى به درون محل تاريكى بتابد .
اكنون بايد انديشيد كه آن زلزله و انفجار تا چه حد سنگين است كه مىتواند كوههاى عظيم را كه در صلابت و استحكام ضرب المثلند آن چنان متلاشى كند كه تبديل به غبار پراكنده كند ، و فريادى كه از اين انفجار عظيم برمىخيزد از آن هم وحشتناكتر است .
به هر حال در آيات قرآن در باره وضع كوهها در آستانه قيامت تعبيرات گوناگونى ديده مىشود كه در حقيقت مراحل مختلف انفجار عظيم كوهها را نشان مىدهد .
گاه مىگويد : « كوهها به حركت در مىآيند وَتَسِيرُ الْجِبالُ سَيْراً ( طور - 10 ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 201
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٠١