و گفتگو ندارد ، بعضى نيز آن را به معنى ظاهريش كه اسم فاعل است تفسير كردهاند و گفتهاند در برابر وقوع رستاخيز تكذيب كننده اى وجود نخواهد داشت ( 1 ) .
به هر حال رستاخيز نه تنها با دگرگونى كائنات توأم است بلكه انسانها هم دگرگون مىشوند همانگونه كه در آيه بعد مىفرمايد : « گروهى را پائين مىآورد و گروهى را بالا مىبرد » ! ( * ( خافِضَةٌ رافِعَةٌ ) * ) ( 2 ) .
مستكبران گردنكش و ظالمان صدرنشين سقوط مىكنند ، و مستضعفان مؤمن و صالح بر اوج قله افتخار قرار مىگيرند ، عزيزان بى دليل ذليل مىشوند ، و محرومان بى جهت عزيز مىگردند ، گروهى در قعر جهنم سقوط مىكنند ، و گروه ديگرى در اعلا عليين بهشت جاى مىگيرند ، و اين است خاصيت يك انقلاب بزرگ و گسترده الهى ! و لذا در روايتى از امام على بن الحسين ع مىخوانيم كه در تفسير اين آيه فرمود : « خافضة » : خفضت و اللَّه باعداء اللَّه فى النار ، « رافعة » : رفعت و اللَّه اولياء اللَّه الى الجنة :
« رستاخيز خافضه است چرا كه به خدا سوگند دشمنان خدا را در آتش ساقط مىكند ، و رافعه است چرا كه به خدا سوگند اولياء اللَّه را به بهشت بالا مىبرد » ! ( 3 ) .
سپس به توصيف بيشترى در اين زمينه پرداخته مىگويد : « اين در هنگامى
هامش
( 1 ) مؤنث بودن « ضمير » به خاطر آن است كه در تقدير « نفس كاذبة » يا « قضية كاذبة » است ( ضمنا « لام » در لوقعتها « را بعضى براى » توقيت « دانستهاند ، ولى ظاهر اين است كه » لام « براى » تعديه « است ) .
( 2 ) « خافضة رافعة » خبر مبتداى محذوفى است و در اصل « هى خافضة رافعة » بوده است .
( 3 ) « خصال » طبق نقل « نور الثقلين » جلد 5 صفحه 204 .