حليم انسانها را آفريد ، و وظائفى بر دوش آنها گذارد ، و به همه آزادى داد ، و در اين ميان افرادى مطيع و غير مطيع ، و افرادى ظالم و افرادى مظلوم وجود داشتند ، و هيچيك در اين جهان به پاداش و كيفر نهايى خود نرسيدند ، حكمتش ايجاب مىكند كه « نشاه ديگرى » در كار باشد تا عدالت تحقق پذيرد .
بعلاوه شخص حكيم اين جهان پهناور را براى زندگى چند روزه با آن همه ناملائمات خلقت نمىكند ، حتما بايد مقدمه اى باشد بر زندگى گسترده اى كه ارزش اين برنامه وسيع را دارد ، يا به تعبير ديگر هر گاه نشاه ديگرى نباشد آفرينش اين جهان به هدف نهايى نخواهد رسيد .
اين نيز قابل توجه است كه خداوند چنين وعده اى را به عنوان يك وعده حتمى به بندگانش داده و صدق كلام او ايجاب مىكند كه وعده هايش تخلف ناپذير باشد .
سپس مىافزايد : « و او كسى است كه بندگان را بى نياز مىكند ، و سرمايههاى باقى در اختيارشان مىنهد » ( * ( وَأَنَّه هُوَ أَغْنى وَأَقْنى ) * ) خداوند نه تنها در جنبههاى مادى نيازمنديهاى انسان را با لطف عميمش بر طرف ساخته ، سرمايههاى مستمرى در اختيار او گذارده ، كه در زندگى معنوى نيز احتياجات انسانها را در امر تعليم و تربيت و تكامل از طريق اعزام رسولان ، و انزال كتب آسمانى ، و عطاى مواهب معنوى مرتفع ساخته است .
« اغنى » از ماده « غنى » به معنى بى نيازى است ، و « اقنى » از ماده « قنيه » ( بر وزن جزيه ) به معنى اموال و سرمايه هايى است كه انسان ذخيره مىكند ( 1 ) .
بنا بر اين « اغنى » به معنى رفع نيازمنديهاى فعلى است ، « و اقنى » به معنى
هامش
( 1 ) مفردات « راغب » ماده « قنى » .