47 - و اينكه بر خدا است ايجاد عالم ديگر ( تا عدالت اجرا گردد ) .
48 - و اينكه او است كه بى نياز مىكند ، و سرمايه باقى مىبخشد .
49 - و اينكه او است پروردگار « ستاره شعرى » .
تفسير : تمام خطوط به او منتهى مىشود !
اين آيات تجليگاه صفاتى است از خدا كه هم مساله توحيد را روشن مىسازد و هم مساله معاد را .
در اين آيات در ادامه بحثهاى گذشته پيرامون مساله جزاى اعمال مىفرمايد :
« آيا انسان خبر ندارد كه در صحف موسى و ابراهيم آمده است كه همه امور به پروردگارت منتهى مىشود » ( * ( وَأَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى ) * ) .
نه تنها حساب و ثواب و جزا و كيفر در آخرت به دست قدرت او است كه در اين جهان نيز سلسله اسباب و علل به ذات پاك او منتهى مىگردد ، تمام تدبيرات اين جهان از تدبير او نشات مىگيرد ، و بالآخره تكيه گاه عالم هستى و ابتدا و انتهاى آن ذات پاك خدا است .
در بعضى از روايات در تفسير اين آيه از امام صادق ع چنين مىخوانيم :
« اذا انتهى الكلام الى اللَّه فامسكوا
« ! ( 1 ) .
« هنگامى كه سخن به ذات خدا مىرسد سكوت كنيد » يعنى در باره ذات او سخن نگوئيد كه عقلها در آنجا حيران است و بجايى نمىرسد ، و انديشه در ذات نامحدود براى عقول محدود غير ممكن است ، چرا كه هر چه در انديشه گنجد محدود است و خداوند محال است محدود گردد .
البته اين تفسير بيان مفهوم ديگرى براى اين آيه است كه با آنچه گفتيم
هامش
( 1 ) تفسير « على بن ابراهيم » طبق نقل نور الثقلين جلد 5 صفحه 170 .