مىشناسد ، و از صفات درونى و اعمال برونى به خوبى آگاه است .
بعضى از مفسران گفتهاند اين آيه در مورد گروهى نازل شد كه بعد از انجام نماز و روزه در مقام مدح خويش بر مىآمدند و مىگفتند : نماز ما چنين بود ، و روزه ما چنان ! آيه فوق نازل شد و آنها را از اين كار نهى كرد ( 1 ) .
نكتهها :
1 - علم بى پايان خدا
باز در اين آيات به مساله علم خدا و وسعت بى انتهاى آن اشاره شده ، ولى تعبير تعبير تازه اى است ، چرا كه روى دو نكته تكيه مىكند كه از خفىترين و پيچيده ترين حالات انسان است : حالت آفرينش انسان از خاك كه هنوز عقول دانشمندان در آن حيران است ، كه چگونه ممكن است موجود زنده اى از موجود بى جان به وجود آيد ؟ قطعا چنين امرى در گذشته واقع شده خواه در مورد انسان يا جانداران ديگر ، ولى تحت چه شرائطى معلوم نيست ، آن قدر اين مساله پيچيده و مرموز است كه تا كنون اسرار آن از علم و دانش بشر مكتوم مانده .
ديگر مساله تحولات اسرارآميز وجود انسان در دوران جنينى است كه آن نيز از مرموزترين كيفيات خلقت انسان است ، هر چند شبحى از آن براى علم و دانش بشر كشف شده ، اما هنوز مسائل اسرارآميز و سؤالات بدون پاسخ در باره جنين كم نيست .
كسى كه در اين دو حالت از تمام اسرار وجود انسان و تحولات و تغييرات آن آگاه است و او را هدايت و رهبرى و تربيت مىكند چگونه ممكن است از
هامش
( 1 ) « روح المعانى » جلد 7 صفه 55 .