اين احتمال نيز وجود دارد كه منظور تفكر بيشتر در امر توحيد ، و ارتقاء به مقامات بالاتر است ، چرا كه اين مساله اى است كه هر چه در آن بيشتر بينديشند و آيات خدا را بيشتر مطالعه كنند به مرحله عالىترى مىرسند ، و بررسى آنچه در آيات قبل در مورد ايمان و كفر گفته شد خود عاملى است براى افزايش ايمان و كفر .
سومين تفسير اين است كه منظور از آن جنبههاى عملى توحيد است يعنى بدان تنها پناهگاه در عالم او است ، به او پناه بر ، و حل مشكلاتت را فقط از او بخواه ، و از انبوه دشمنان هرگز وحشت مكن .
اين تفسيرهاى سه گانه منافاتى با هم ندارند و ممكن است در مفهوم آيه جمع شود .
به دنبال اين مساله عقيدتى باز به سراغ مساله تقوا و پاكى از گناه رفته ، مىافزايد : « براى گناه خود و مردان و زنان با ايمان استغفار كن » ( و * ( اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ ) * ) .
پيدا است پيامبر ص به حكم مقام عصمت هرگز مرتكب گناهى نشده ، اين گونه تعبيرها يا اشاره به مساله « ترك اولى » و « حسنات الأبرار سيئات المقربين » است ، و يا سرمشقى است براى مسلمانان .
در حديثى آمده است كه « حذيفة يمان » مىگويد : « من مرد تندزبانى بودم و نسبت به خانوادهام تندى مىنمودم ، عرض كردم اى رسول خدا ! مىترسم عاقبت زبانم مرا دوزخى كند ! » پيامبر ص فرمود :
فاين انت من الاستغفار ؟ انى لاستغفر اللَّه فى اليوم مائة مرة ! :
« از استغفار غفلت مكن ، حتى خود من هر روز يكصد مرتبه استغفار مىكنم » ! ( در بعضى از روايات نيز هفتاد مرتبه آمده است ) ( 1 ) .
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » جلد 9 صفحه 102 ( ذيل آيات مورد بحث ) .