نشانههاى نزديكى قيامت شمردهاند ؟ در حالى كه 15 قرن مىگذرد و هنوز از قيامت خبرى نيست ؟
پاسخ اين سؤال با توجه به يك نكته روشن مىشود و آن اينكه : باقى مانده دنيا را در مقايسه با گذشته آن بايد محاسبه كرد ، و در چنين مقايسه اى آنچه از عمر دنيا باقى مانده چيز مهمى نيست ، چنان كه در حديثى از پيغمبر گرامى اسلام ص آمده است كه روزى بعد از عصر و نزديك غروب آفتاب براى يارانش خطبه مىخواند فرمود :
و الذى نفس محمد ( ص ) بيده مثل ما مضى من الدنيا فيما بقى منها الا مثل ما مضى من يومكم هذا فيها بقى منه ، و ما بقى منه الا اليسير :
« سوگند به كسى كه جان محمد ص به دست او است آنچه از دنيا گذشته نسبت به آنچه باقى مانده مانند مقدارى است كه امروز شما گذشته نسبت به آنچه باقى مانده است و مىبينيد كه جز مقدار كمى باقى نمانده است » ( 1 ) .
آخرين آيه مورد بحث به عنوان نتيجه گيرى از گفتگوهايى كه در آيات قبل پيرامون ايمان و كفر و سرنوشت مؤمنان و كافران آمده بود ، مىفرمايد :
« پس بدان كه معبودى جز اللَّه نيست » ( * ( فَاعْلَمْ أَنَّه لا إِله إِلَّا اللَّه ) * ) .
يعنى روى خط توحيد محكم به ايست كه داروى شفابخش و بهترين وسيله نجات همين توحيد است كه آثار آن در آيات قبل بيان شد .
بنا بر اين مفهوم اين سخن آن نيست كه پيامبر ص از توحيد آگاه نبوده بلكه منظور ادامه اين خط است ، درست شبيه آنچه در تفسير سوره حمد در آيه اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ گفتهاند كه مفهومش هدايت نيافتن نيست بلكه مفهومش اين است كه ما را بر خط هدايت ثابت بدار .
هامش
( 1 ) روح المعانى جلد 26 صفحه 48 .