هدايتم خواهد كرد « ( * ( إِلَّا الَّذِي فَطَرَنِي فَإِنَّه سَيَهْدِينِ ) * ) .
او در اين عبارت كوتاه هم استدلالى براى انحصار عبوديت به پروردگار ذكر مىكند زيرا معبود كسى است كه خالق و مدبر است ، و همه قبول داشتند كه خالق خدا است و هم اشاره به مساله هدايت تكوينى و تشريعى خدا است كه قانون لطف آن را ايجاب مىكند ( 1 ) .
نظير همين معنى در سوره شعراء از آيه 77 تا 82 نيز آمده است .
ابراهيم نه تنها در حيات خود طرفدار اصل توحيد و مبارزه با هر گونه بتپرستى بود ، بلكه تمام تلاش و كوشش خود را به كار گرفت كه كلمه توحيد هميشه در جهان باقى و برقرار بماند ، چنان كه در آيه بعد مىگويد : « او كلمه توحيد را كلمه باقيه در فرزندان و اعقاب خود قرار داد تا به سوى خدا بازگردند » ( * ( وَجَعَلَها كَلِمَةً باقِيَةً فِي عَقِبِه لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ) * ) ( 2 ) .
جالب اينكه امروز تمام اديانى كه در كره زمين دم از توحيد مىزنند از تعليمات توحيدى ابراهيم ع الهام مىگيرند ، و سه پيامبر بزرگ الهى « موسى » ع و « عيسى » ع و محمد ص از دودمان او هستند ، و اين دليل صدق پيشگويى قرآن در اين زمينه است .
درست است كه قبل از ابراهيم ع انبياى ديگرى همچون نوح ع با شرك
هامش
( 1 ) طبق اين تفسير استثنا در جمله « * ( إِلَّا الَّذِي فَطَرَنِي ) * » متصل است ، چرا كه بسيارى از بتپرستان منكر خداوند نبودند ، بلكه غير او را با او شريك مىدانستند ، ولى اين احتمال نيز داده شده است كه استثنا منقطع باشد ، و « الا » به معنى « لكن » چرا كه تعبير به « ما تعبدون » اشاره به بتها است ، زيرا در مورد خداوند اين تعبير معمول نيست ( دقت كنيد ) .
( 2 ) « عقب » در اصل به معنى پاشنه پا است ، ولى بعدا به صورت گسترده اى در فرزندان و فرزند فرزندان به كار رفته است .