و بتپرستى مبارزه كردند و جهانيان را به سوى توحيد دعوت نمودند ، ولى كسى كه به اين كلمه استقرار بخشيد ، و پرچم آن را همه جا برافراشت ابراهيم ع بتشكن بود .
او نه تنها در زمان خود كوشش فراوان براى تداوم خط توحيد نمود بلكه در دعاهاى خويش نيز از ساحت قدس پروردگار همين معنى را طلب كرد و عرضه داشت : وَاجْنُبْنِي وَبَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الأَصْنامَ : « من و فرزندانم را از اينكه پرستش بتها كنيم دور دار » ( ابراهيم - 35 ) .
در اينجا تفسير ديگرى نيز وجود دارد ، و آن اينكه ضمير در « جعل » به خداوند بازمىگردد ، و مفهوم جمله چنين مىشود : خداوند كلمه توحيد را در دودمان ابراهيم باقى و برقرار ساخت .
ولى بازگشت ضمير به خود ابراهيم ع ( تفسير اول ) مناسبتر به نظر مىرسد ، زيرا جملههاى قبل ، از ابراهيم و كارهاى او سخن مىگويد ، و مناسب است كه اين هم جزء كارهاى ابراهيم باشد ، به خصوص اينكه در آيات متعددى از قرآن روى اين معنى تكيه شده است كه ابراهيم اصرار داشت فرزندان و اعقابش بر آئين الهى باقى بمانند ، چنان كه در سوره بقره آيه 131 و 132 مىخوانيم : إِذْ قالَ لَه رَبُّه أَسْلِمْ قالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ وَوَصَّى بِها إِبْراهِيمُ بَنِيه وَيَعْقُوبُ يا بَنِيَّ إِنَّ اللَّه اصْطَفى لَكُمُ الدِّينَ فَلا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ : « به خاطر بياوريد هنگامى را كه پروردگار ابراهيم به او گفت : اسلام بياور و تسليم در برابر حق باش ، او گفت : در برابر پروردگار جهانيان تسليمم ، و ابراهيم فرزندان خود را به اين آئين توحيد وصيت كرد همچنين يعقوب و گفت : اى فرزندان من خداوند اين دين را براى شما برگزيده است ، جز به آئين اسلام از دنيا نرويد » .
و اگر تصور شود تعبير به « جعل » به معنى آفرينش و خلقت است و مخصوص خدا است تصور نادرستى است ، چرا كه « جعل » بر اعمال انسانها و غير انسانها
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 44
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٤