شهرها آفريده نشده بود » ( سوره فجر 6 - 8 ) .
و يا مانند آنچه در آيه 36 سوره ق آمده است : وَكَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْنٍ هُمْ أَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشاً : « چه بسيار اقوامى را كه قبل از آنها هلاك كرديم كه از اين گروه نيرومندتر و صاحب عده و عده بيشتر بودند » .
خلاصه اينكه از شما نيرومندترها در برابر طوفان مجازات الهى تاب مقاومت نياوردند تا چه رسد به شما .
سپس مىافزايد : « ما براى آنها گوش و چشم و قلب قرار داديم » ( * ( وَجَعَلْنا لَهُمْ سَمْعاً وَأَبْصاراً وَأَفْئِدَةً ) * ) ( 1 ) .
آنها از نظر درك و ديد و تشخيص واقعيتها نيز قوى و نيرومند بودند ، مطالب را به خوبى درك مىكردند ، و از اين وسائل خداداد در تامين مقاصد مادى خود كاملا بهره مىگرفتند .
« ولى نه گوش و نه چشم و نه عقولشان آنها را به هنگام نزول عذاب الهى به هيچوجه سودى نبخشيد ، چرا كه آيات خدا را انكار مىكردند » ( * ( فَما أَغْنى عَنْهُمْ سَمْعُهُمْ وَلا أَبْصارُهُمْ وَلا أَفْئِدَتُهُمْ مِنْ شَيْءٍ إِذْ كانُوا يَجْحَدُونَ ) * بآيات اللَّه ) ( 2 ) .
و سرانجام آنچه « استهزا مىكردند بر آنها وارد شد » ( * ( وَحاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِه يَسْتَهْزِؤُنَ ) * ) .
آرى آنها هم مجهز به وسائل مادى بودند ، و هم وسائل درك حقيقت ، اما
هامش
( 1 ) قابل توجه اينكه ابصار ( چشمها ) و افئده ( قلبها و عقلها ) به صورت جمع آمده در حالى كه سمع به صورت مفرد است اين تفاوت ممكن است به خاطر اين باشد كه سمع معنى مصدرى دارد و مصدر هميشه به صورت مفرد استعمال مىشود و يا به خاطر هماهنگ بودن مسموعات در برابر تفاوت ديدنيها و مدركات .
( 2 ) « من » در « من شىء » زائده و براى تاكيد است ، يعنى به هيچوجه سودى به حالشان نداشت .