قانون طبيعى نيز همين را ايجاب مىكند ، چرا كه كمبودهاى دوران حمل در دوران شيرخوارگى بايد جبران گردد .
سپس مىافزايد : « حيات انسان هم چنان ادامه مىيابد تا زمانى كه به كمال قدرت و نيروى جسمانى رسد ، و به مرز چهلسالگى وارد مىگردد » ( * ( حَتَّى إِذا بَلَغَ أَشُدَّه وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً ) * ) ( 1 ) .
بعضى از مفسران « بلوغ اشد » ( رسيدن به مرحله توانايى ) را با رسيدن به چهلسالگى هماهنگ ، و براى تاكيد مىدانند ، ولى ظاهر اين است كه « بلوغ اشد » اشاره به « بلوغ جسمانى » و رسيدن به اربعين سنة ( چهلسالگى ) اشاره به « بلوغ فكرى و عقلانى » است ، چرا كه معروف است ، انسان غالبا در چهل سالگى به مرحله كمال عقل مىرسد و گفتهاند كه غالب انبيا در چهلسالگى مبعوث به نبوت شدند .
ضمنا در اينكه سن بلوغ قدرت جسمانى چه سنى است ؟ در آن نيز گفتگو است ، بعضى همان سن معروف بلوغ را مىدانند كه در آيه 34 اسراء در مورد يتيمان نيز به آن اشاره شده ، در حالى كه در بعضى از روايات تصريح شده كه سن هيجده سالگى است .
البته مانعى ندارد كه اين تعبير در موارد مختلف معانى متفاوتى دهد كه با قرائن روشن مىشود .
در حديثى آمده است :
ان الشيطان يجر يده على وجه من زاد على الاربعين
هامش
( 1 ) « حتى » در اينجا غايت براى جمله محذوفى است ، و در تقدير چنين است :
و عاش الانسان و استمرت حياته حتى اذا بلغ اشده ، بعضى نيز آن را غايت براى « وصينا » يا براى مساله « مراقبت پدر و مادر » دانستهاند ، و اين هر دو بعيد به نظر مىرسد ، زيرا نه توصيه خداوند در مورد نيكى به پدر و مادر در چهلسالگى پايان مىپذيرد و نه مراقبت پدر و مادر از فرزند تا چهلسالگى ادامه دارد .