مىكند و . . . ( 1 ) .
حتى در روايتى از امام صادق ع مىخوانيم :
من يموت بالذنوب اكثر ممن يموت بالاجال :
« آنها كه بوسيله گناه از دنيا مىروند بيش از كسانى هستند كه به مرگ طبيعى مىميرند » ( 2 ) .
نظير همين معنى به تعبير ديگرى در قرآن مجيد آمده است آنجا كه مىفرمايد :
وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَالأَرْضِ وَلكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ : « اگر آنها كه در شهرها و آباديها زندگى مىكنند ايمان بياورند و تقوى پيشه كنند ، بركات آسمانها و زمين را به روى آنها مىگشائيم ، ولى آيات ما را تكذيب كردند ، ما نيز آنها را به مجازات اعمالشان گرفتيم » ! ( اعراف - 96 ) .
به اين ترتيب « فساد » در آيه مورد بحث ، اعم از مفاسد اجتماعى و بلاها و سلب بركات است .
نكته قابل توجه ديگر اينكه : از آيه فوق ضمنا استفاده مىشود كه يكى از فلسفههاى آفات و بلاها ، تاثير تربيتى آنها روى انسانها است ، آنها بايد واكنش اعمال خود را ببينند ، تا از خواب غفلت بيدار شوند و به سوى پاكى و تقوى باز گردند .
نمىگوئيم همه شرور و آفات از اين قبيل است ولى مىگوئيم حد اقل بخشى از آنها داراى چنين فلسفه اى است ، و البته فلسفههاى ديگرى نيز دارد كه در جاى
هامش
( 1 ) در حديثى از پيامبر ( ص ) مىخوانيم : « زنا شش عقوبت دارد : سه عقوبت در دنيا ، و سه عقوبت در آخرت ، و اما در دنيا نورانيت را از انسان سلب مىكند ، و مرگ زودرس مىآورد ، و روزى را قطع مىنمايد ، و اما در آخرت باعث سختگيرى در حساب و خشم پروردگار و خلود در آتش است » ( سفينة البحار ماده زنى ) .
( 2 ) سفينة البحار ( ماده ذنب ) .