خود از آن بحث كردهايم ( 1 ) .
2 - فلسفه سير در ارض
مساله گردش در زمين ( سير در ارض ) شش بار در قرآن مجيد در سورههاى آل عمران ، انعام ، نحل ، نمل ، عنكبوت ، و روم آمده ، كه يك بار از آنها به منظور مطالعه اسرار آفرينش ( عنكبوت - 20 ) و پنج بار ديگر به منظور عبرت گرفتن از عواقب دردناك و شوم اقوام ظالم و جبار و ستمگر و آلوده است .
قرآن براى مسائل عينى و حسى كه آثار آن كاملا قابل لمس است در امور تربيتى اهميت خاصى قائل است ، مخصوصا به مسلمانان دستور مىدهد كه از محيط محدود زندگى خود در آيند و به سير و سياحت اين جهان پهناور بپردازند ، در اعمال و رفتار اقوام ديگر و پايان كار آنها بينديشند ، و از اين رهگذر اندوخته پر ارزشى از آگاهى و عبرت فراهم سازند .
قدرتهاى شيطانى در دنياى امروز براى گسترش دامنه استثمار خود در سراسر جهان تمام كشورها و سرزمينها و اقوام مختلف را بررسى كرده و طرز فرهنگ و نقاط قوت و ضعف و صنايع مادى آنها را به خوبى برآورد كردهاند .
قرآن مىگويد : بجاى اين جباران شما سير در ارض كنيد و به جاى تصميمهاى شيطانى آنها درسهاى رحمانى بياموزيد .
عبرت گرفتن از زندگى ديگران از تجربههاى شخصى مهمتر و پرارزشتر است ، زيرا در اين تجربهها بايد انسان زيانهايى متحمل شود تا مسائلى بياموزد ولى در عبرت گرفتن از زندگى و تجارب ديگران ، انسان بى آنكه متحمل سوخت و زيانى شود ، توشه گرانبهايى مىاندوزد .
دستور قرآن در زمينه « سير در ارض » منطبق بر كاملترين شيوه هايى است
هامش
( 1 ) آفريدگار جهان بحث آفات و بلاها .