جهان ماده مىميرند و زنده مىشوند . بنا بر اين اكنون هم هالكند و فانيند ، تنها ذاتى كه تغيير و فنا در آن راه ندارد و استقلال محض است ذات مقدس او است .
و نيز مىدانيم در پايان اين جهان فنا و نيستى به صورت آشكارترى خودنمايى مىكند و به گفته قرآن كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ وَيَبْقى وَجْه رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَالإِكْرامِ :
« تمام كسانى كه بر صفحه زمين هستند فانى مىشوند و تنها ذات ذو الجلال و گرامى خدا باقى مىماند » ( سوره رحمان آيه 26 و 27 ) .
نه تنها زمينيان كه اهل آسمانها نيز فانى مىشوند وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَمَنْ فِي الأَرْضِ : « به هنگام » نفخ صور « تمام كسانى كه در آسمانها و زمين هستند مىميرند » ( زمر - 68 ) .
اين تفسيرى است هماهنگ با ظاهر آيه و آيات ديگر قرآن .
اما بعضى از مفسران تفسيرهاى ديگرى نيز براى آن ذكر كردهاند از جمله اينكه :
منظور از « وجه » عمل صالح است و مفهوم آيه اين است كه تمام اعمال بر باد مىرود جز عملى كه براى ذات پاك خدا انجام شده باشد .
بعضى ديگر گفتهاند : منظور از « وجه » همان جنبه انتساب اشياء به خدا است ، بنا بر اين مفهوم آيه اين است كه همه چيز ذاتا معدوم است جز از ناحيه انتسابش به پروردگار .
بعضى گفتهاند : وجه به معنى دين است ، و مفهوم آيه چنين است كه همه آئينها فانى و باطل است جز آئين خدا ، و جمله « * ( لَه الْحُكْمُ ) * » را به معنى حاكميت تشريعى و تاكيدى بر اين تفسير دانستهاند ، همچنين جمله « * ( وَإِلَيْه تُرْجَعُونَ ) * » را به معنى رجوع به خدا در اخذ شريعت تفسير كرده و تاكيد مجددى بر اين
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 191
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٩١