و چنان كه قرآن در آيه بعد مىگويد : « آنها شعيب را تكذيب كردند و به دنبال آن عذاب روز » ابر سايه افكن « آنها را فرو گرفت » ! ( * ( فَكَذَّبُوه فَأَخَذَهُمْ عَذابُ يَوْمِ الظُّلَّةِ ) * ) .
و « اين عذاب ، عذاب روز بزرگى بود » ( * ( إِنَّه كانَ عَذابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ ) * ) .
« ظله » در اصل به معنى قطعه ابرى است كه سايه مىافكند ، بسيارى از مفسرين در ذيل آيه چنين نقل كردهاند كه هفت روز ، گرماى سوزانى سرزمين آنها را فرا گرفت ، و مطلقا نسيمى نمىوزيد ، ناگاه قطعه ابرى در آسمان ظاهر شد و نسيمى وزيدن گرفت ، آنها از خانههاى خود بيرون ريختند و از شدت ناراحتى به سايه ابر پناه بردند .
در اين هنگام صاعقه اى مرگبار از ابر برخاست ، صاعقه اى با صداى گوش خراش ، و به دنبال آن آتش بر سر آنها فرو ريخت ، و لرزه اى بر زمين افتاد ، و همگى هلاك و نابود شدند .
مىدانيم « صاعقه » كه نتيجه مبادله الكتريسته نيرومند در ميان ابر و زمين است هم صداى وحشتناكى دارد ، و هم جرقه آتشبار بزرگى ، و گاهى با لرزه شديدى نيز در محل وقوع صاعقه همراه است ، به اين ترتيب تعبيرات گوناگونى كه راجع به عذاب قوم شعيب در سورههاى مختلف قرآن آمده ، همه به يك حقيقت بازمىگردد ، در سوره اعراف آيه 91 تعبير به « رجفة » ( زمين لرزه ) و در سوره هود آيه 94 تعبير به « صيحة » ( فرياد عظيم ) و در آيات مورد بحث ، تعبير به « * ( عَذابُ يَوْمِ الظُّلَّةِ ) * » آمده است .
هر چند بعضى از مفسرين مانند « قرطبى » و « فخر رازى » احتمال دادهاند كه اصحاب « ايكه » و « مدين » دو گروه بودند و هر كدام عذاب جداگانه اى داشتند ، ولى با دقت در آيات مربوط به اين قسمت روشن مىشود كه اين احتمال چندان قابل ملاحظه نيست .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 340
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٤٠