گرامى داشته و مواهب خويش را به آنها افزايش داده است .
3 - آنها آن قدر مؤدب و تسليم و سر بر فرمان خدا هستند كه « هرگز در سخن گفتن بر او پيشى نمىگيرند » ( * ( لا يَسْبِقُونَه بِالْقَوْلِ ) * ) .
4 - و از نظر عمل نيز « آنها تنها فرمان او را اجرا مىكنند » ( * ( وَهُمْ بِأَمْرِه يَعْمَلُونَ ) * ) .
آيا اين صفات ، صفات فرزندان است يا صفات بندگان ؟ ! سپس به احاطه علمى پروردگار نسبت به آنها اشاره كرده مىفرمايد :
« خداوند هم اعمال امروز و آينده آنها را مىداند ، و هم اعمال گذشته را ، هم از دنياى آنها آگاه است و هم از آخرتشان ، هم قبل از وجودشان و هم بعد از وجودشان » ( * ( يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَما خَلْفَهُمْ ) * ) ( 1 ) .
مسلما فرشتگان از اين موضوع آگاهند كه خدا يك چنين احاطه علمى به آنها دارد ، و همين عرفان ، سبب مىشود كه آنها نه سخنى قبل از او بگويند و نه از فرمانش سرپيچى كنند و به اين ترتيب اين جمله مىتواند در حكم تعليل براى آيه سابق بوده باشد .
5 - بدون شك آنها كه بندگان گرامى و شايسته خدا هستند براى نيازمندان شفاعت مىكنند ولى بايد توجه داشت « هرگز براى كسى شفاعت نمىكنند مگر اينكه بدانند خدا از او خشنود است » و اجازه شفاعت او را داده است ( * ( وَلا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى ) * ) .
مسلما خشنودى خداوند و اجازه شفاعت دادن او ، بىدليل نمىتواند باشد
هامش
( 1 ) مفسران بزرگ در تفسير اين جمله سه بيان دارند كه ما در عبارت بالا هر سه را با هم ذكر كرديم چون منافاتى با هم ندارند .