با توجه به اينكه « غفار » صيغه مبالغه است نشان مىدهد كه خداوند چنين افراد را نه تنها يك بار كه بارها مشمول آمرزش خود قرار مىدهد .
قابل توجه اينكه نخستين شرط توبه بازگشت از گناه است ، و بعد از آنكه صفحه روح انسان از اين آلودگى شستشو شد ، شرط دوم آنست كه نور ايمان به خدا و توحيد بر آن بنشيند .
و در مرحله سوم بايد شكوفههاى ايمان و توحيد كه اعمال صالح و كارهاى شايسته است بر شاخسار وجود انسان ظاهر گردد .
ولى در اينجا بر خلاف ساير آيات قرآن كه فقط از توبه و ايمان و عمل صالح سخن مىگويد ، شرط چهارمى تحت عنوان « * ( ثُمَّ اهْتَدى ) * » اضافه شده است .
در معنى اين جمله ، مفسران بحثهاى فراوانى دارند كه از ميان همه آنها دو تفسير ، جالبتر به نظر مىرسد .
نخست اينكه اشاره به ادامه دادن راه ايمان و تقوى و عمل صالح است ، يعنى توبه گذشته را مىشويد و باعث نجات مىشود ، مشروط بر اينكه بار ديگر شخص توبه كار در همان دره شرك و گناه ، سقوط نكند و دائما مراقب باشد كه وسوسههاى شيطان و نفس او را به خط سابق باز نگرداند .
ديگر اينكه : اين جمله اشاره به لزوم قبول ولايت و پذيرش رهبرى رهبران الهى است يعنى توبه و ايمان و عمل صالح آن گاه باعث نجات است كه در زير چتر هدايت رهبران الهى قرار گيرد ، در يك زمان موسى ع ، و در زمان ديگر پيامبر اسلام ص و در يك روز امير مؤمنان على ع و امروز حضرت مهدى س ) مىباشد .
چرا كه يكى از اركان دين ، پذيرش دعوت پيامبر و رهبرى او و سپس پذيرش رهبرى جانشينان او مىباشد .
مرحوم طبرسى ذيل اين آيه از امام باقر ع چنين نقل مىكند كه فرمود :
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 263
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٦٣