« قرن » - همانگونه كه در گذشته ( جلد پنج صفحه 156 ) گفتهايم معمولا به معنى يك زمان طولانى است ، ولى چون از ماده « اقتران » به معنى نزديكى گرفته شده است به قوم و جمعيتى كه در يك زمان جمعند نيز گفته مىشود .
سپس هشدار ديگرى به آنها مىدهد كه به آنها بگو گمان نكنيد اى ستمگران بىايمان اين مال و ثروت شما مايه رحمت است ، بلكه چه بسا ، اين دليل عذاب الهى باشد : « كسى كه در گمراهى است و اصرار بر ادامه اين راه دارد خداوند به او مهلت مىدهد ، و اين زندگى مرفه هم چنان ادامه مىيابد » ( * ( قُلْ مَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِ فَلْيَمْدُدْ لَه الرَّحْمنُ مَدًّا ) * ) .
« تا زمانى كه وعدههاى الهى را با چشم خود ببينند يا عذاب اين دنيا يا عذاب آخرت » ( * ( حَتَّى إِذا رَأَوْا ما يُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذابَ وَإِمَّا السَّاعَةَ ) * ) .
« آن روز است كه خواهند دانست ، چه كسى مكان و مجلسش بدتر و چه كسى لشكرش ناتوانتر است » ( * ( فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكاناً وَأَضْعَفُ جُنْداً ) * ) .
در حقيقت اين گونه افراد منحرف كه ديگر قابل هدايت نيستند ( توجه داشته باشيد كه قرآن « * ( مَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِ ) * » مىگويد كه اشاره به استمرار در گمراهى است ) براى اينكه دردناكترين مجازات الهى را ببينند گاهى خداوند آنها را در نعمتها غوطه ور مىسازد كه هم مايه غرور و غفلتشان مىشود ، و هم عذاب الهى ، سلب نعمتها را دردناكتر مىكند ، اين همان چيزى است كه در بعضى از آيات قرآن به عنوان مجازات « استدراج » ذكر شده است . ( 1 )
جمله « * ( فَلْيَمْدُدْ لَه الرَّحْمنُ مَدًّا ) * » گرچه به صورت امر است ، ولى در معنى خبر مىباشد و مفهوم آن اين است كه خداوند به آنها مهلت و ادامه نعمت مىدهد .
بعضى از مفسران نيز آن را به همان معنى امر كه در اينجا به مفهوم نفرين
هامش
( 1 ) به جلد هفتم تفسير نمونه صفحه 32 ( ذيل آيات 182 و 183 سوره اعراف مراجعه فرمائيد ) .