يا به معنى لزوم چنين رفتارى بر خدا تفسير كردهاند ، ولى تفسير اول نزديكتر به نظر مىرسد .
كلمه « عذاب » در آيه فوق به قرينه اينكه در مقابل « الساعة » قرار گرفته اشاره به مجازاتهاى الهى در عالم دنيا است ، مجازاتهايى همچون طوفان نوح و زلزله و سنگهاى آسمانى كه بر قوم لوط نازل شد ، يا مجازاتهايى كه به وسيله مؤمنان و رزمندگان جبهه حق ، بر سر آنان فرود مىآيد ، چنان كه ( در سوره توبه آيه 14 ) مىخوانيم : قاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللَّه بِأَيْدِيكُمْ : « با آنان پيكار كنيد كه خداوند آنها را با دست شما مجازات مىكند » .
و « الساعة » در اينجا يا به معنى پايان دنيا است ، يا عذاب الهى در قيامت ( معنى دوم مناسبتر به نظر مىرسد ) .
اين عاقبت و سرنوشت ستمگران و فريفته گان زرق و برق و لذات دنيا است « اما كسانى كه در راه هدايت گام نهادند خداوند بر هدايتشان مىافزايد » ( * ( وَيَزِيدُ اللَّه الَّذِينَ اهْتَدَوْا هُدىً ) * ) .
بديهى است هدايت درجاتى دارد هنگامى كه درجات نخستين آن بوسيله انسان پيموده شود خداوند دست او را مىگيرد و بدرجات عاليتر مىبرد ، و همچون درخت بارورى كه هر روز مرحله تازه اى از رشد و تكامل را مىپيمايد اين هدايت يافتگان نيز در پرتو ايمان و اعمال صالحشان هر روز به مراحل بالاترى گام مىنهند .
در پايان آيه به آنها كه بر زيورهاى زودگذرشان در دنيا تكيه كرده ، و آن را وسيله تفاخر بر ديگران قرار دادهاند پاسخ مىدهد كه « آثار و اعمال صالحى كه از انسان باقى مىماند در پيشگاه پروردگار تو ثوابش بيشتر و عاقبتش ارزشمندتر است » ( * ( وَالْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَخَيْرٌ مَرَدًّا ) * ) . ( 1 )
هامش
( 1 ) « مرد » ( بر وزن نمد - با تشديد دال ) يا مصدر است به معنى « رد و بازگشت » و يا اسم مكان است به معنى « محل بازگشت » كه در اينجا منظور بهشت است ، ولى احتمال اول با معنى آيه متناسبتر است .