از اين گذشته گر چه ظاهرا خطاب به خود پيامبران است ، ولى در واقع پيروان آنها را نيز شامل مىشود ، و مىدانيم اين پيروان قبلا بر آئين مشركان بودند و نظر مشركان تنها به آنهاست ، و تعبير عمومى لتعودن به اصطلاح از باب تغليب است ( يعنى حكم اكثريت را به عموم سرايت دادن ) ( 1 ) .
سپس اضافه مىكند خداوند در اين هنگام به پيامبران دلدارى و اطمينان خاطر مىداد « و وحى به آنها مىفرستاد كه من بطور قطع ظالمان و ستمگران را هلاك خواهم كرد » ( * ( فَأَوْحى إِلَيْهِمْ رَبُّهُمْ لَنُهْلِكَنَّ الظَّالِمِينَ ) * ) .
بنا بر اين از اين تهديدها هرگز نترسيد و كمترين سستى در اراده آهنين شما راه نيابد .
و از آنجا كه منكران ستمگر ، پيامبران را تهديد به تبعيد از سرزمينشان مىكردند خداوند در مقابل به آنها چنين وعده مىدهد كه « من شما را در اين زمين بعد از نابودى آنها سكونت خواهم بخشيد » ( * ( وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ الأَرْضَ مِنْ بَعْدِهِمْ ) * ) .
ولى اين پيروزى و موفقيت نصيب همه كس نمىشود « از آن كسانى است كه از مقام من بترسند و احساس مسئوليت كنند و همچنين از تهديد به عذابها در برابر
هامش
( 1 ) پاسخ ديگرى نيز از اين توهم داده شده است كه ماده « عود » اگر با « الى » متعدى شود به معنى بازگشت است و اگر با « فى » متعدى گردد به معنى تغيير حالت و ديگرگونى است ، و معنى بازگشت را نمىرساند ، بنا بر اين جمله « * ( لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنا ) * » مفهومش اين است كه شما بايد دگرگون شويد ، آئين خود را رها كرده و آئين ما را بپذيريد ، اين معنى را استاد علامه طباطبائى در الميزان انتخاب كردهاند ، ولى مراجعه به آياتى مانند * ( كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها أُعِيدُوا فِيها ) * ( سجده - 20 ) و بعضى ديگر از آيات قرآن نشان مىدهد كه « عود » حتى زمانى كه با كلمه فى متعدى مىشود به معنى بازگشت است . ( دقت كنيد )