كلمه « عنيد » در اصل از « عند » ( بر وزن رند ) به معنى سمت و ناحيه است ، و در اينجا به معنى انحراف و گرايش به غير راه حق آمده است .
و لذا در روايتى از پيامبر ص مىخوانيم كه فرمود :
كل جبار عنيد من ابى ان يقول لا إله الا اللَّه :
« جبار عنيد كسى است كه از گفتن لا إله الا اللَّه ابا كند » ( 1 ) و در حديثى از امام باقر ع مىخوانيم
العنيد المعرض عن الحق :
« عنيد كسى است كه از حق روى گردان باشد » ( 2 ) .
جالب اينكه « جبار » اشاره به صفت نفسانى يعنى روح سركشى است ، و « عنيد » اشاره به اثر آن صفت در افعال انسان است كه او را از حق منحرف مىگرداند .
سپس به نتيجه كار اين جباران عنيد از نظر مجازاتهاى جهان ديگر در ضمن دو آيه به پنج موضوع اشاره مىكند :
1 - « به دنبال اين نوميدى و خسران و يا به دنبال چنين كسى جهنم و آتش سوزان خواهد بود » ( * ( مِنْ وَرائِه جَهَنَّمُ ) * ) .
كلمه « وراء » گر چه به معنى پشت سر است ( در برابر « أمام » ) ولى در اين گونه موارد به معنى نتيجه و عاقبت كار مىآيد ، همانگونه كه در تعبيرهاى فارسى نيز زياد در اين معنى به كار مىرود مثلا مىگوئيم : اگر فلان غذا را بخورى پشت سر آن بيمارى و مرض است ، و يا اگر با فلان كس رفاقت كنى به دنبال آن بدبختى و پشيمانى است يعنى نتيجه و معلول آن چنين است .
2 - « در ميان آن آتش سوزان به هنگامى كه تشنه مىشود از آب » صديد « به او مىنوشانند » ( * ( وَيُسْقى مِنْ ماءٍ صَدِيدٍ ) * ) .
هامش
( 1 و 2 ) نور الثقلين جلد 2 صفحه 532 .