باطل بجنگيم ، اگر اين نعمتهاى بزرگ خدا را در اين مسيرها مصرف كرديم ، شكر عملى او است ، و اگر وسيله اى شد براى طغيان و خودپرستى و غرور و غفلت و بيگانگى و دورى از خدا اين عين كفران است ، امام صادق ع مىفرمايد :
ادنى الشكر رؤية النعمة من اللَّه من غير علة يتعلق القلب بها دون اللَّه ، و الرضا بما اعطاه ، و ان لا تعصيه بنعمة و تخالفه بشىء من امره و نهيه بسبب من نعمته :
« كمترين شكر اين است كه نعمت را از خدا بدانى ، بىآنكه قلب تو مشغول به آن نعمت شود ، و خدا را فراموش كنى ، و همچنين راضى بودن به نعمت او و اينكه نعمت خدا را وسيله عصيان او قرار ندهى ، و اوامر و نواهى او را با استفاده از نعمتهايش زير پا نگذارى » ( 1 ) .
و از اينجا روشن مىشود كه شكر قدرت و علم و دانش و نيروى فكر و انديشه و نفوذ اجتماعى و مال و ثروت و سلامت و تندرستى هر كدام از چه راهى است ؟ و كفران آنها چگونه است ؟
حديثى كه از امام صادق ع در تفسير نور الثقلين نقل شده نيز دليل روشنى بر اين تفسير است ، آنجا كه مىفرمايد :
شكر النعمة اجتناب المحارم
« شكر نعمت آنست كه از گناهان پرهيز شود » ( 2 ) .
و نيز از اينجا رابطه ميان « شكر » و « فزونى نعمت » روشن مىشود ، چرا كه هر گاه انسانها نعمتهاى خدا را درست در همان هدفهاى واقعى نعمت صرف كردند ، عملا ثابت كردهاند كه شايسته و لايقند و اين لياقت و شايستگى سبب فيض بيشتر و موهبت افزونتر مىگردد .
اصولا ما دو گونه شكر داريم ، « شكر تكوينى » و « شكر تشريعى » .
هامش
( 1 ) سفينة البحار جلد اول صفحه 710 .
( 2 ) نور الثقلين جلد 2 صفحه 529 .