« خدا همان كسى است كه آسمانها را چنان كه مىبينيد بدون ستون بر پا داشت » يا « آنها را با ستونهاى نامرئى برافراشت » ( * ( اللَّه الَّذِي رَفَعَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ) * ) ( 1 ) براى جمله « * ( بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ) * » دو تفسير گفتهاند : نخست اينكه « همانگونه كه مىبينيد آسمان ، بىستون است » ( گويى در اصل چنين بوده ، ترونها به غير عمد ) ديگر اينكه « ترونها » ، صفت براى « عمد » بوده باشد كه معنيش چنين است ، آسمانها را بدون ستونى كه مرئى باشد ، برافراشته است ، كه لازمه آن وجود ستونى براى آسمان است ، اما ستونى نامرئى ! .
و اين همان است كه از امام على بن موسى الرضا ( ع ) در حديث حسين بن خالد آمده است ، او مىگويد از امام ابى الحسن الرضا ( ع ) پرسيدم ، اينكه خداوند فرموده وَالسَّماءِ ذاتِ الْحُبُكِ ( سوگند به آسمان كه داراى راههاست ) يعنى چه ، فرمود : اين آسمان راههايى به سوى زمين دارد . . . حسين بن خالد مىگويد عرض كردم چگونه مىتواند راه ارتباطى با زمين داشته باشد در حالى كه خداوند مىفرمايد آسمانها بىستون است ، امام فرمود :
سبحان اللَّه ، أ ليس اللَّه يقول * ( بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ) * ؟ قلت بلى ، فقال ثم عمد و لكن لا ترونها :
« عجيب است ، آيا خداوند نمىفرمايد بدون ستونى كه قابل مشاهده باشد ؟ من عرض كردم آرى ، فرمود : پس ستونهايى هست و ليكن شما آن را نمىبينيد » ( 2 ) .
هامش
( 1 ) عمد ( بر وزن صمد ) و عمد ( بر وزن دهل ) هر دو جمع عمود به معنى ستون است ، هر چند از نظر ادبى اولى را جمع و دومى را اسم جمع دانستهاند ( مجمع البيان ذيل آيه ) .
( 2 ) اين حديث را در تفسير برهان از تفسير على بن ابراهيم و همچنين از تفسير عياشى نقل كرده است ( برهان جلد 2 صفحه 278 ) .