تا زمانى كه گروهى از انديشمندان متعهد و مسئول وجود دارد كه در برابر مفاسد ساكت نمىنشينند ، و به مبارزه بر مىخيزند ، و رهبرى فكرى و مكتبى مردم را در اختيار دارند اين جامعه به تباهى و نابودى كشيده نمىشود .
اما آن زمان كه بىتفاوتى و سكوت در تمام سطوح حكم فرما شد و جامعه در برابر عوامل فساد بىدفاع ماند ، فساد و به دنبال آن نابودى حتمى است .
در آيه نخست ضمن اشاره به اقوام پيشين كه گرفتار انواع بلاها شدند مىگويد :
« چرا در قرون و امتها و اقوام قبل از شما نيكان و پاكان قدرتمند و صاحب فكرى نبودند كه از فساد در روى زمين جلوگيرى كنند » ( * ( فَلَوْ لا كانَ مِنَ الْقُرُونِ مِنْ قَبْلِكُمْ أُولُوا بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ عَنِ الْفَسادِ فِي الأَرْضِ ) * ) .
بعد به عنوان استثناء مىگويد : « مگر افراد اندكى كه آنها را نجات داديم » ( * ( إِلَّا قَلِيلًا مِمَّنْ أَنْجَيْنا مِنْهُمْ ) * ) .
اين گروه اندك هر چند امر به معروف و نهى از منكر داشتند ، اما مانند لوط و خانواده كوچكش و نوح و ايمان آورندگان محدودش و صالح و تعداد كمى كه از او پيروى كرده بودند ، آن چنان كم و اندك بودند كه توفيق بر اصلاح كلى جامعه نيافتند .
و به هر حال ستمگران كه اكثريت اين جامعهها را تشكيل مىدادند به دنبال ناز و نعمت و عيش و نوش رفتند و آن چنان مست باده غرور و تنعم و لذات شدند كه دست به انواع گناهان زدند ( * ( وَاتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا ما أُتْرِفُوا فِيه وَكانُوا مُجْرِمِينَ ) * ) .
سپس براى تاكيد اين واقعيت ، در آيه بعد اضافه مىفرمايد : اينكه مىبينى خداوند اين اقوام را به ديار عدم فرستاد به خاطر آن بود كه مصلحانى
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 274
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٧٤