اين جمله در حقيقت اشاره به توحيد افعالى است كه در اين عالم همه چيز به خدا باز مىگردد ، و هر كار از ناحيه او است ، او است كه با حكمتش مؤمنان را پيروزى مىدهد و او است كه با عدالتش منحرفان را مجازات مىكند .
بديهى است كه اين منافات با آن ندارد كه خداوند به ما نيروها و قدرتهايى داده است كه بوسيله آن مالك قسمتى از سود و زيان خويش هستيم و مىتوانيم در باره سرنوشت خويش تصميم بگيريم ، و به تعبير ديگر اين آيه نفى مالكيت « بالذات » را مىكند نه « بالغير » را و جمله * ( إِلَّا ما شاءَ اللَّه ) * قرينه روشنى بر اين موضوع است .
از اينجا معلوم مىشود اينكه بعضى از متعصبان همانند نويسنده تفسير المنار خواستهاند از اين آيه نفى جواز توسل به پيامبر ص را استفاده كنند ، بسيار بى پايه است .
زيرا اگر منظور از توسل اين باشد كه ما پيامبر ص را صاحب قدرت و مالك سود و زيان بالذات بدانيم مسلما اين شرك است ، و هيچ مسلمانى نمىتواند به آن عقيده داشته باشد ، و اما اگر اين مالكيت از ناحيه خدا باشد و تحت عنوان * ( إِلَّا ما شاءَ اللَّه ) * قرار گيرد مانعى دارد ؟ و اين عين ايمان و توحيد است .
اما او به خاطر غفلت از اين نكته ، وقت خود و خوانندگان تفسيرش را با بحثهاى طولانى تلف كرده است و متاسفانه او با تمام امتيازاتى كه در تفسيرش موجود است از اين اشتباهات فراوان دارد كه سرچشمه همه آنها را مىتوان تعصب دانست ! .
سپس قرآن به پاسخ ديگر پرداخته مىگويد : « هر قوم و جمعيتى زمان و اجل معينى دارند ، به هنگامى كه اجل آنها فرا رسد نه ساعتى از آن تاخير خواهند كرد و نه ساعتى پيشى خواهند گرفت » ( * ( لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ إِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَلا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَلا يَسْتَقْدِمُونَ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 308
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٠٨