داراى ويژگىهاى اينچنينى خواهد بود . ولى به پيامبر صلى الله عليه و آله خبر داده نشده كه او چه وقت و در كجا ظاهر خواهد شد ؟ ! و آيا اينكه او در دوران پيامبر صلى الله عليه و آله زاده شده : يا پس از وفات ايشان در دورانهاى واپسين زاده مىشود ؟ بايد گفت :
بعضى از احاديثى كه از پيامبر صلى الله عليه و آله در اين خصوص روايت و نقل شده ، ضد و نقيضاند كه اين امر دلالت مىكند كه اين اخبار بر اساس وحى بيان نشده ، بلكه بر مبناى گمان و قياس آمده است كه از نحوهء سخن منسوب به ايشان در اين خصوص نيز اين مطلب مستفاد مىشود . گاهى آمده است :
« دجّال از سرزمينى در شرق به نام خراسان ظاهر مىشود . »
زمانى نيز نقل شده است :
« او در منطقهاى ميان شام و عراق خارج مىگردد . »
گاهى نيز گفته شده :
« هفتاد هزار نفر از يهوديان اصفهان از دجّال پيروى مىكنند ! » « 1 » و گاهى در مورد يك نوجوان يهودى بهنام « ابن صياد » اظهار شبهه نموده است كه در سال دوّم يا سوّم هجرى در مدينه زاده شده كه شايد او دجّال باشد و در آخرين روايت آمده است كه ، « تميمدارى » از راهبان مسيحى ، نزد ايشان آمد و در سال نهم هجرى اسلام آورد . از جمله مطالبى كه او نقل مىكند اين است كه به همراه سى مرد ، سوار كشتىاى شد ( در بحر روم يا درياى عرب ) و دستخوش طوفان شدند تا اينكه وارد جزيرهاى در آن دريا شدند ! در آن ، بزرگترين و عظيمترين انسانى را ديدند كه عجيبتر از او هرگز نديده بودند ! دست و پاى او با زنجير آهنى بسته شده بود ! ، راجع به امور فراوانى از آنان سؤال كرد و سرانجام به آنها گفت :
« من دربارهء خودم به شما خبر مىدهم ، من مسيح دجّالم و به زودى به من اجازه خروج داده مىشود و خارج مىشوم » ! « 2 »
هامش
( 1 ) . ابوبعلى موصلى ، مسند ابى يعلى ، ج 6 ، ص 317 .
( 2 ) . حسامالدين هندى ، كنزالعمال ، ج 14 ، ص 289 - / 291 .