است ، ولى عقل و طبيعت و گردش روزگار ، اين را طلب مىكند كه سرانجام چنين رهبرى ظهور كند تا تمام جوانب و رشتههاى دين و زندگى را تجديد و احيا نمايد ، خواه ظهور وى در اين زمان باشد ، يا پس از هزار سال ديگر . اين رهبر همان امام مهدى خواهد بود كه در « حديث نبوى » پيشگويىهاى روشنى دربارهء وى آمده است . « 1 » بعضى از مردمان اين عصر ، وقتى نام اين مرد منتظر را مىشنوند ، از سر ناآگاهى و جهل دچار شگفتى و ناباورى مىشوند و گله مىكنند كه مسلمانان نادان ، به سبب انتظار ظهور اين مرد كامل ، دچار سستى و ناتوانى گشتهاند ؟ !
آنان مىگويند : حقيقتى كه افراد ناآگاه آن را درست نمىفهمند و در نتيجه از تلاش و كوشش باز مىمانند ، اصولًا روا نيست كه حقيقت بهشمار آيد !
سپس مىگويند : اعتقاد به ظهور مردى از جهان غيب كه به اتفاق در ميان امّتهاى متديّن رايج است ، نوعى توهّم و خيالبافى است !
هامش
( 1 ) . گرچه بسيارى از اين احاديث در كتابهاى مسلم ، ترمذى ، ابن ماجه و المستدرك آمده است ، ولى در اينجا بىفايده نيست كه به روايتى اشاره كنيم كه شاطبى در مرافقات و شيخ اسماعيل شهيد در منصب الامامه آن را نقل كردهاند .
سرآغاز دين شما نبوت و رحمت است و [ اين دوره ] بهگونهاى كه خواست خداوند است ، خواهد بود . سپس ، خداى متعال آن را از ميان برمىدارد . آنگاه [ دوره ] خلافت به روش نبوت ، آنگونه كه اراده خداوند است ، خواهد بود . سپس خداوند آن دوران را به پايان مىبرد . بعد دوران « خلافت موروثى » فرا مىرسد . آن گاه خداى متعال آن دوران را از ميان برمىدارد ، سپس اداره امور بهشكل « ملوكيت استبدادى » خواهد بود ، تا دوران آن نيز بهپايان برسد .
بعد ، دوران خلافت به روش نبوت پيش خواهد آمد كه بر اساس سنت پيامبر در بين مردم رفتار خواهد شد و اسلام در روى زمين سايه خواهد گستراند ، كه ساكنان زمين و آسمان از آن خشنود مىشوند . اسمان از بارش باران تا آخرين قطره دريغ نمىورزد و زمين هرچه از گياه و بركت در دل دارد ، بيرون مىريزد .
البته نمىتوانم قضاوت كنم كه اين روايت از نظر سند تا چه حد معتبر است ، ولى شكى نيست كه مفهوم آن ، با هر چه از اين قبيل در كتب حديث آمده ، مطابقت دارد . در اين روايت به پنج دوره تاريخ اشاره شده است ، سه دوره آن تاكنون سپرى شده است و دوره چهارم را در اين هنگام مىگذرانيم . اما دوره پنجم كه در اين روايت پيشبينى شده ، تمام شواهد نشان مىدهد كه زمان و تاريخ همچنان بهسوى آن مىشتابد ، زيرا كه بشريت تمام نظامهاى وضعى انسان را آزموده است و آن را مصيبتبار و بىثمر يافته و اكنون پس از سالها سرگردانى و آشفتگى ، از بازگشت به اسلام ناب ، گريزى نيست . مؤلف .