در آيه حدود صورت ، كه بايد در وضو شسته شود توضيح داده نشده ولى در روايات ائمه اهل بيت ع كه وضوى پيامبر ص را مشروحا بيان كردهاند .
1 - حد صورت از طرف طول از رستانگاه مو تا چانه و از طرف عرض آنچه در ميان انگشت وسط و ابهام ( انگشت شست ) قرار مىگيرد ، ذكر شده و اين در حقيقت توضيح همان معنايى است كه از كلمه « وجه » در عرف فهميده مىشود ، زيرا وجه همان قسمتى است كه انسان به هنگام برخورد بر ديگرى با آن « مواجه » مىشود .
2 - حد دست كه بايد در وضو شسته شود ، « تا آرنج » ذكر شده ، زيرا مرافق جمع « مرفق » به معنى « آرنج » است ، و چون هنگامى گفته شود دست را بشوئيد ممكن است به ذهن چنين برسد كه دستها را تا مچ بشوئيد ، زيرا غالبا اين مقدار شسته مىشود ، براى رفع اين توهم مىفرمايد : تا آرنج بشوئيد ( * ( إِلَى الْمَرافِقِ ) * ) .
و با اين توضيح روشن مىشود ، كلمه « الى » در آيه فوق تنها براى بيان حد شستن است نه كيفيت شستن ، كه بعضى توهم كردهاند و چنين پنداشتهاند كه آيه مىگويد : بايد دستها را از سر انگشتان به طرف آرنج بشوئيد ( آن چنان كه در ميان جمعى از اهل تسنن رائج است ) .
توضيح اينكه اين درست به آن مىماند كه انسان به كارگرى سفارش مىكند ديوار اطاق را از كف تا يك متر ، رنگ كند ، بديهى است منظور اين نيست كه ديوار از پائين به بالا رنگ شود ، بلكه منظور اين است كه اين مقدار بايد رنگ شود نه بيشتر و نه كمتر .
بنا بر اين فقط مقدارى از دست كه بايد شسته شود در آيه ذكر شده ، و اما كيفيت آن در سنت پيامبر ص كه بوسيله اهل بيت به ما رسيده است آمده است و آن شستن آرنج است به طرف سر انگشتان .
بايد توجه داشت كه « مرفق » هم بايد در وضو شسته شود ، زيرا در اين گونه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 286
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٨٦