* ( مِنَ الْغائِطِ ) * : و جمله * ( أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ ) * - همانطور كه قبلا هم اشاره كرديم - عطف بر آغاز آيه يعنى جمله * ( إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ ) * است ، در حقيقت در آغاز آيه اشاره به مساله خواب شده و در ذيل آيه اشاره به دو قسمت ديگر از موجبات وضو يا غسل گرديده است .
و اگر اين دو جمله را عطف به « على سفر » بگيريم دو اشكال در آيه توليد خواهد شد ، نخست اينكه از قضاى حاجت برگشتن نمىتواند نقطه مقابل مرض يا مسافرت باشد و لذا مجبوريم « او » را به معنى « واو » بگيريم ( همانطور كه جمعى از مفسرين گفتهاند ) و اين كاملا بر خلاف ظاهر است ، به علاوه ذكر خصوص قضاء حاجت از ميان موجبات وضو ، بدون دليل خواهد بود - اما اگر آن طور كه گفتيم آيه را تفسير كنيم هيچيك از اين دو اشكال متوجه نخواهد شد ( دقت كنيد ) ( اگر چه ما هم مانند بسيارى از مفسران در جلد سوم ذيل آيه 43 نساء « او » را به معنى « واو » ذكر كرديم ولى آنچه در اينجا گفته شد به نظر نزديكتر مىباشد ) .
موضوع ديگر اينكه در اين آيه مساله جنابت دو بار ذكر شده و ممكن است براى تاكيد باشد و نيز ممكن است كلمه جنب بمعنى جنابت و احتلام در خواب و او لامستم النساء كنايه از جنابت بوسيله آميزش جنسى باشد ، و اگر قيام در آيه را بمعنى برخاستن از خواب تفسير كنيم ( همانطور كه در روايات ائمه اهل بيت ع وارد شده و در خود آيه نيز قرينه اى بر آن وجود دارد ) گواهى بر اين معنى خواهد بود ( دقت كنيد ) .
سپس طرز تيمم را اجمالا بيان كرده ، مىگويد : « بوسيله آن صورت و دستهاى خود را مسح كنيد » .
( * ( فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْه ) * ) .
روشن است كه منظور اين نيست كه چيزى از خاك بر دارند و به صورت و دست بكشند ، بلكه منظور اين است پس از زدن دست بر خاك پاك ، صورت و دستها را مسح كنند ، ولى بعضى از فقها بخاطر همين كلمه « منه » گفته اند
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 289
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٨٩