به پيامبر ص دستور داده شده است كه « اگر مشاهده كنى كسانى نسبت به آيات قرآن استهزاء ميكنند و سخنان ناروا ميگويند ، از آنها اعراض كن » مسلم است كه اين حكم اختصاصى به پيامبر ص ندارد بلكه يك دستور عمومى است كه در شكل خطاب بپيامبر ص بيان شده ، و فلسفه آن هم كاملا روشن است ، زيرا اين يك نوع مبارزه عملى به شكل منفى در برابر اين گونه كارها است .
آيه مورد بحث بار ديگر اين حكم اسلامى را تاكيد مىكند و به مسلمانان هشدار ميدهد كه : « در قرآن به شما قبلا دستور داده شده كه هنگامى بشنويد افرادى نسبت به آيات قرآن كفر مىورزند و استهزاء ميكنند با آنها ننشينيد تا از اين كار صرفنظر كرده ، به مسائل ديگرى بپردازند » .
( * ( وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللَّه يُكْفَرُ بِها وَيُسْتَهْزَأُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِه ) * ) .
سپس نتيجه اين كار را چنين بيان مىكند كه « اگر شما در اين گونه مجالس شركت كرديد همانند آنها خواهيد بود و سرنوشتتان سرنوشت آنها است » ( * ( إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُمْ ) * ) .
باز براى تاكيد اين مطلب اضافه مىكند شركت در اين گونه جلسات نشانه روح نفاق است « و خداوند منافقان و كافران را در دوزخ جمع مىكند » .
( * ( إِنَّ اللَّه جامِعُ الْمُنافِقِينَ وَالْكافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعاً ) * ) .
از اين آيه چند نكته استفاده مىشود :
1 - شركت در اين گونه « جلسات گناه » به منزله شركت در « گناه » است ، اگر چه شركت كننده ساكت باشد ، زيرا اين گونه سكوتها يك نوع رضايت و امضاى عملى است .
2 - نهى از منكر اگر به صورت « مثبت » امكانپذير نباشد لا اقل بايد به صورت « منفى » انجام گيرد به اين طريق كه از محيط گناه و مجلس گناه انسان دور شود .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 172
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٧٢