ابراهيم را بعنوان دوست خود انتخاب كرد بسيار مناسب به نظر مىرسد ، تا اينكه بگوئيم خداوند ابراهيم را نيازمند خود انتخاب كرد ، به علاوه نيازمندى مخلوقات خدا اختصاصى به ابراهيم ندارد .
( يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّه - فاطر - 15 ) به خلاف دوستى خداوند كه همگى در آن يكسان نيستند .
در روايتى از امام صادق ع چنين مىخوانيم : كه خداوند اگر ابراهيم را به عنوان خليل ( دوست ) انتخاب كرد نه به خاطر نياز به دوستى او بود ، بلكه به خاطر اين بود كه ابراهيم بنده مفيد پروردگار و كوشا در راه رضاى او بود ( 1 ) اين روايت نيز شاهد بر اين است كه خليل در اينجا به معنى دوست مىباشد .
و اما اينكه ابراهيم چه امتيازاتى داشت كه خداوند اين مقام را به او بخشيد ، در روايات علل مختلفى براى آن ذكر شده كه همه آنها ميتواند دليل اين انتخاب بوده باشد .
از جمله اينكه : در حديثى از امام صادق ع نقل شده
انما اتخذ اللَّه ابراهيم خليلا لانه لم يرد احدا و لم يسئل احدا قط غير اللَّه
: « خداوند ابراهيم را به عنوان خليل خود انتخاب كرد زيرا هرگز تقاضا كننده اى را محروم نساخت و هيچگاه از كسى نيز تقاضا نكرد » ( 2 ) و از بعضى از روايات ديگر استفاده مىشود كه اين مقام بر اثر كثرت سجود و اطعام گرسنگان و نماز در دل شب و يا بخاطر كوشا بودن در راه اطاعت پروردگار بوده است .
سپس در آيه بعد اشاره به مالكيت مطلقه پروردگار و احاطه او به همه اشياء مىكند و ميفرمايد : « آنچه در آسمانها و زمين است ملك خدا است زيرا خداوند به همه چيز احاطه دارد » .
هامش
( 1 ) مجمع البيان ذيل آيه شريفه .
( 2 ) عيون اخبار الرضا بنا به نقل تفسير صافى ذيل آيه و تفسير برهان جلد اول صفحه 417 .