تفسير :
در آيات قبل ، سخن از تاثير ايمان و عمل بود و اينكه انتساب به هيچ مذهب و آئينى ، به تنهايى اثرى ندارد ، در عين حال در آيه مورد بحث براى اينكه سوء تفاهمى از بحث گذشته پيدا نشود ، برترى آئين اسلام را بر تمام آئينها به اين تعبير بيان كرده است : « چه آئينى بهتر است از آئين كسى كه با تمام وجود خود ، در برابر خدا تسليم شده ، و دست از نيكوكارى بر نمىدارد و پيرو آئين پاك خالص ابراهيم است » .
( * ( وَمَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَه لِلَّه وَهُوَ مُحْسِنٌ وَاتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً ) * ) .
البته آيه به صورت استفهام بيان شده ، ولى منظور از آن گرفتن اقرار از شنونده ، نسبت به اين واقعيت است .
در اين آيه سه چيز مقياس بهترين آئين شمرده شده :
نخست تسليم مطلق در برابر خدا « * ( أَسْلَمَ وَجْهَه لِلَّه ) * » ( 1 ) .
ديگر نيكوكارى ( * ( وَهُوَ مُحْسِنٌ ) * ) منظور از نيكو كارى در اينجا هر گونه نيكى با قلب و زبان و عمل است ، و در حديثى كه در تفسير نور الثقلين در ذيل اين آيه از پيامبر گرامى اسلام ص نقل شده در پاسخ اين سؤال كه منظور از احسان چيست ؟ چنين مىخوانيم :
ان تعبد اللَّه كانك تراه فان لم تكن تراه فانه يراك
:
هامش
( 1 ) وجه در لغت به معنى صورت است ولى از آنجا كه صورت آئينه روح و دل آدمى است ، و حواسى كه انسان را با خارج مربوط مىكند تقريبا همه در آن قرار داد و گاهى به معنى روح يا به معنى ذات نيز آمده است ، چنان كه در آيه 88 سوره قصص مىخوانيم * ( كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَه ) * : همه چيز جز ذات پاك خدا نابود مىشود .