در اينجا ممكن است اين سؤال پيش آيد كه با نهى از زنا با تعبير « * ( غَيْرَ مُسافِحاتٍ ) * » نيازى به نهى از گرفتن دوست پنهانى ( اخدان ) نبوده است .
ولى با توجه به اينكه جمعى در جاهليت عقيده داشتند كه تنها زناى آشكار ناپسند است اما انتخاب دوست پنهانى مانعى ندارد ! ، روشن مىشود كه چرا قرآن مجيد به هر دو قسمت تصريح كرده است .
* ( فَإِذا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ ما عَلَى الْمُحْصَناتِ مِنَ الْعَذابِ ) * :
در اين جمله به تناسب احكامى كه در باره ازدواج با كنيزان و حمايت از حقوق آنها گفته شد بحثى در باره مجازات آنها به هنگام انحراف از جاده عفت به ميان آمده ، و آن اينكه اگر آنها در اين حال مرتكب عمل منافى عفت شوند ، نصف مجازات زنان آزاد در باره آنان ، جارى مىشود يعنى تنها پنجاه تازيانه بايد به آنها زد .
نكته ديگرى كه در اينجا بايد به آن توجه داشت اين است كه قرآن مىگويد :
اذا احصن يعنى « اگر آنها محصنه بودند چنين مجازاتى در باره آنها جارى مىگردد » در اينكه منظور از « محصنه بودن » در اينجا چيست ؟ مفسران احتمالاتى دادهاند بعضى آن را به معنى شوهردار ( طبق اصطلاح معروف فقهى و طبق آيه سابق ) و بعضى به معنى « مسلمان » گرفتهاند ، ولى با توجه به اينكه كلمه « محصن » در اين جمله دو بار ذكر شده و بايد هر دو به يك معنى باشد ، و از طرفى زنان آزاد شوهردار مجازاتشان سنگسار كردن است نه تازيانه خوردن ، روشن مىشود كه تفسير اول يعنى محصن بمعنى شوهردار بودن ، قابل قبول نيست ، همانطور كه تفسير دوم يعنى مسلمان بودن نيز شاهدى ندارد .
حق اين است كه با توجه به اينكه كلمه « محصنات » در قرآن مجيد ، غالبا به معنى زنان عفيف و پاكدامن آمده است چنين به نظر مىرسد كه آيه فوق نيز اشاره به همين معنى است ، يعنى كنيزانى كه بر اثر فشار صاحبان خود تن به خود - فروشى مىدادند از مجازات معاف هستند ، اما كنيزانى كه تحت چنين فشارى نيستند
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 350
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٥٠