تقوى و پرهيزكارى بجايى نميرسد ، لذا اين سوره را كه محتوى همه اين مسائل است با دعوت به تقوى آغاز مىكند .
و براى معرفى خدايى كه نظارت بر تمام اعمال انسان دارد به يكى از صفات او اشاره مىكند كه ريشه وحدت اجتماعى بشر است « * ( الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ ) * » « آن خدايى كه همه شما را از يك انسان پديد آورد » و بنا بر اين امتيازات و افتخارات موهومى كه هر دسته اى براى خود درست كردهاند از قبيل امتيازات نژادى ، زبانى ، منطقه اى ، قبيله اى و مانند آن كه امروز منشا هزار گونه گرفتارى در جامعه هاست ، در يك جامعه اسلامى نبايد وجود داشته باشد چه اينكه همه از يك اصل سرچشمه گرفته و فرزندان يك پدر و مادرند و در آفرينش از يك گوهرند .
توجه به اينكه جامعه عصر پيامبر يك جامعه به تمام معنى قبيله اى بود اهميت اين مبارزه را روشنتر مىسازد و نظير اين تعبير در موارد ديگرى از قرآن مجيد نيز هست كه در جاى خود به آن اشاره خواهد شد .
اكنون ببينيم منظور از * ( نَفْسٍ واحِدَةٍ ) * كيست ؟
آيا منظور از نفس واحده يك فرد شخصى است يا يك واحد نوعى ( يعنى جنس مذكر ) شكى نيست كه ظاهر اين تعبير همان واحد شخصى را مىرساند و اشاره به نخستين انسانى است كه قرآن او را بنام آدم پدر انسانهاى امروز معرفى كرده و تعبير « بنى آدم » كه در آيات فراوانى از قرآن وارد شده نيز اشاره به همين است و احتمال اينكه منظور وحدت نوعى بوده باشد از ظاهر آيه بسيار دور است .
* ( وَخَلَقَ مِنْها زَوْجَها ) * اين جمله ميگويد « همسر آدم از او آفريده شد » بعضى از مفسران از اين تعبير ، چنين فهميدهاند كه همسر آدم ، « حوا » از بدن آدم آفريده شده و پاره اى از روايات غير معتبر را كه ميگويد : حوا از يكى از دندههاى آدم آفريده شده شاهد بر آن گرفتهاند ( در فصل دوم از سفر تكوين تورات نيز به اين معنى تصريح شده است ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 245
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٤٥