ميبريد » ( 1 ) .
سپس ميگويد : « و الارحام » - اين كلمه عطف بر « اللَّه » است و لذا در قرائت معروف ، منصوب خوانده شده است بنا بر اين معنى آن چنين مىشود :
« و اتقوا الارحام » : از خويشاوندان ( و قطع پيوند از آنها ) بپرهيزيد و ذكر اين موضوع در اينجا اولا نشانه اهميت فوق العاده اى است كه قرآن براى صله رحم قائل شده تا آنجا كه نام ارحام بعد از نام خدا آمده است ، و ثانيا اشاره به - مطلبى است كه در آغاز آيه ذكر شده و آن اينكه شما همه از يك پدر و مادريد و در حقيقت تمام فرزندان آدم خويشاوندان يكديگرند و اين پيوند و ارتباط ايجاب مىكند كه شما نسبت به همه انسانها از هر نژاد و هر قبيله اى همانند بستگان فاميلى خود محبت بورزيد .
* ( إِنَّ اللَّه كانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً ) * رقيب در اصل به كسى ميگويند كه از محل مرتفعى به اوضاع نظارت كند و سپس ، به معنى حافظ و نگهبان چيزى آمده است زيرا نگهبانى از لوازم نظارت است . بلندى محل رقيب ممكن است از نظر ظاهرى بوده باشد كه بر مكان مرتفعى قرار گيرد و نظارت كند و ممكن است از نظر معنوى بوده باشد .
در جمله فوق ميفرمايد : « خداوند مراقب شما است » و تمام اعمال و نيات شما را مىبيند و ميداند و در ضمن ، نگهبان شما در برابر حوادث او است ( تعبير به « كان » در جمله فوق كه فعل ماضى است براى تاكيد است ) .
هامش
( 1 ) - « تسائلون » از ماده « تسائل » به معنى سؤال كردن از يكديگر است و « تسائل باللَّه » به معنى اين است كه مردم به هنگامى كه چيزى از يكديگر ميخواهند بگويند « اسئلك باللَّه . . . » ( ترا به خدا ) و اين نشانه عظمت خداوند در نظرها است .