دارد ، هر چند به معنى زمان محدود ( در برابر نامحدود ) نيز به كار مىرود .
آرى گناهكاران ، و نيكوكاران همگى اعمال خود را در آن روز حاضر مىبينند ، با اين تفاوت كه نيكوكاران از مشاهده اعمال خويش خوشحال و مسرور مىشوند و بدكاران از مشاهده اعمال خود چنان در وحشت فرو مىروند كه آرزو مىكنند از آن فاصله بگيرند نه فاصله مكانى ، كه فاصله زمانى دور و دراز كه براى ابراز تنفر از فاصله مكانى رساتر است ، زيرا در فاصله مكانى احتمال حضور نزد او وجود دارد ، ولى در فاصله زمانى به هيچ وجه امكانپذير نيست . مثلا كسى كه در مناطق دور دستى از صحنه جنگ جهانى زندگى مىكرد ، باز كم و بيش ، احساس اضطراب و نگرانى داشت زيرا ممكن بود دامنه جنگ به آنجا كشيده شود ولى ما كه امروز دهها سال از زمان جنگ فاصله گرفتهايم ، هيچگونه احساس نگرانى نداريم كه آن جنگها ما را هم فرا بگيرد ( ممكن است جنگ جهانى ديگرى روى بدهد ) ولى سرايت آن جنگهاى پيشين به امروز معنى ندارد .
بعضى از مفسران احتمال دادهاند كه « امد » در اينجا فاصله مكانى باشد ( همانگونه كه مجمع البيان از بعضى نقل كرده است ) ولى اين واژه ظاهرا در لغت جز به معنى زمان يا سررسيد زمان نيامده است .
و در پايان آيه ، باز براى تاكيد بيشتر مىفرمايد : « خداوند شما را از ( نافرمانى ) خويش بر حذر مىدارد و در عين حال خدا نسبت به همه بندگان مهربان است » ( * ( وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّه نَفْسَه وَاللَّه رَؤُفٌ بِالْعِبادِ ) * ) .
در واقع ، اين جمله معجونى است از بيم و اميد ، از يك سو اعلام خطر مىكند و هشدار مىدهد ، و از سوى ديگر بندگان را به لطفش اميدوار مىسازد تا تعادلى ميان خوف و رجا كه عامل مهم تربيت انسان است برقرار شود ، اين احتمال نيز وجود دارد كه اين دو جمله تاكيد بر يكديگر باشد و به اين مىماند كه كسى به ديگرى بگويد من تو را از اين كار خطرناك بر حذر مىدارم و من به تو مهربانم كه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 505
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٠٥