بود از نقل آن صرف نظر شد ( 1 ) .
در پايان اين آيه اشاره به عذاب جاويدان شده بود ، با اينكه مىدانيم چنين عذابى مخصوص كفار است ، نه افراد با ايمان گنهكار ، گويا اين تعبير اشاره به آن است كه رباخواران كه اصرار بر ربا دارند ، ايمان درستى ندارند ، چرا كه با اين قانون مسلم الهى كه مخالفت با آن ، همچون جنگ با خداوند است به مخالفت برخاستند و يا اينكه رباخوارى مستمر و دائم سبب مىشود كه آنها بدون ايمان از دنيا بروند و عاقبتشان تيره و تار گردد .
اين احتمال نيز وجود دارد كه خلود در اينجا مانند آيه 93 سوره نساء كه حكم عذاب جاودان و خلود را در باره قاتلان افراد بى گناه ذكر كرده به معنى مجازات طولانى باشد نه ابدى و جاويدان .
در آيه بعد مقايسه اى بين ربا و انفاق در راه خدا مىكند ، مىفرمايد : « خداوند ربا را نابود مىكند و صدقات را افزايش مىدهد » ( * ( يَمْحَقُ اللَّه الرِّبا وَيُرْبِي الصَّدَقاتِ ) * ) .
سپس مىافزايد : « خداوند هيچ انسان بسيار ناسپاس گنهكار را ( كه آن همه بركات انفاق را فراموش كرده و به سراغ آتش سوزان رباخوارى مىرود ) دوست نمىدارد » ( * ( وَاللَّه لا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ أَثِيمٍ ) * ) .
« محق » به معنى نقصان و نابودى تدريجى است ، و « ربا » نمو و رشد تدريجى است از آنجا كه رباخوار به وسيله ثروتى كه در دست دارد حاصل دسترنج طبقه زحمتكش را جمع مىكند و گاه با اين وسيله به هستى و زندگى آنان خاتمه مىدهد
هامش
( 1 ) تفسير قرطبى ، جلد دوم صفحه 1169 . در اينجا چهار تفسير ذكر كرده است . و در مجمع البيان نيز ذيل آيه مورد بحث ، احتمالات متعددى ذكر شده است .