تجارت صحيح چنين نيست و هرگز جامعه را به زندگى طبقاتى و جنگهاى ناشى از آن سوق نمىدهد .
سپس راه را به روى توبه كاران باز گشوده ، مىفرمايد : « هر كس اندرز الهى به او رسد و ( از رباخوارى ) خوددارى كند ، سودهايى كه در سابق ( قبل از حكم تحريم ربا ) به دست آورده مال او است و كار او به خدا واگذار مىشود » و گذشته او را خدا خواهد بخشيد ( * ( فَمَنْ جاءَه مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّه فَانْتَهى فَلَه ما سَلَفَ وَأَمْرُه إِلَى اللَّه ) * ) .
« اما كسانى كه ( به خيره سرى ادامه دهند ) و باز گردند ( و اين گناه را هم چنان ادامه دهند ) آنها اهل دوزخاند و جاودانه در آن مىمانند » ( * ( وَمَنْ عادَ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ) * ) . در جمله قبل تصريح شده بود كه اين قانون مانند هر قانون ديگر گذشته را شامل نمىشود ، و به اصطلاح عطف به ما سبق نمىگردد ، زيرا اگر قوانين بخواهد زمان قبل از تشريع خود را شامل شود ، مشكلات فراوانى در زندگى مردم به وجود مىآيد ، به همين دليل هميشه قوانين از زمانى كه رسميت مىيابد اجرا مىشود .
البته معنى اين سخن آن نيست كه اگر رباخواران طلبهايى از افراد داشتند مىتوانستند بعد از نزول آيه چيزى بيش از سرمايه خود از آنها بگيرند ، بلكه منظور اين است سودهايى كه قبل از نزول آيه گرفتهاند بر آنها مباح شده است .
جمله « * ( وَأَمْرُه إِلَى اللَّه ) * » گر چه ظاهرش اين است كه آينده اين گونه افراد از نظر عفو و مجازات روشن نيست ، بلكه بسته به لطف الهى است ، ولى با توجه به جمله قبل از آن ( * ( فَلَه ما سَلَفَ ) * ) ، معلوم مىشود كه منظور همان عفو است ، گويا اهميت گناه ربا سبب شده است كه حتى حكم عفو در باره كسانى كه قبل از نزول آيه دست به اين كار زدهاند به طور صريح گفته نشود .
در معنى اين جمله ، احتمالات ديگرى نيز دادهاند كه چون بر خلاف ظاهر
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 369
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٦٩