« از نظر افراد كوتاه بين ممكن است ثروت به وسيله رباخوارى زياد گردد اما در پيشگاه خداوند چيزى بر آن افزوده نخواهد شد » .
سپس بعد از هجرت در سه سوره ديگر از سوره هايى كه در مدينه نازل شده بحث از ربا به ميان آمده است كه به ترتيب عبارتند از سوره بقره - آل عمران - نساء - گر چه سوره بقره قبل از آل عمران نازل شده اما بعيد نيست كه خصوص آيه 130 سوره آل عمران كه حكم صريح تحريم ربا را بيان مىكند قبل از سوره بقره و آيات فوق نازل شده باشد .
به هر حال اين آيه و ساير آيات مربوط به ربا هنگامى نازل شد كه رباخوارى با شدت هر چه تمامتر در مكه و مدينه و جزيره عربستان رواج داشت ، و يكى از عوامل مهم زندگى طبقاتى و ناتوانى شديد طبقه زحمتكش و طغيان اشراف بود و لذا مبارزه قرآن با ربا بخش مهمى از مبارزات اجتماعى اسلام را تشكيل مىدهد .
با توجه به اين نكته به تفسير آيه باز مىگرديم :
نخست در يك تشبيه گويا و رسا ، حال رباخواران را مجسم مىسازد ، مىفرمايد : « كسانى كه ربا مىخورند ، بر نمىخيزند مگر مانند كسى كه بر اثر تماس شيطان با او ديوانه شده » و نمىتواند تعادل خود را حفظ كند ، گاه به زمين مىخورد و گاه بر مىخيزد ( * ( الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا لا يَقُومُونَ إِلَّا كَما يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُه الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِّ ) * ) . ( 1 )
در اين جمله شخص رباخوار ، تشبيه به آدم مصروع يا ديوانه بيمار گونه اى شده كه به هنگام راه رفتن قادر نيست تعادل خود را حفظ كند و به طور صحيح گام بر دارد .
آيا منظور ترسيم حال آنان در قيامت و به هنگام ورود در صحنه رستاخيز
هامش
( 1 ) « يتخبطه » از ماده « خبط » به معنى عدم حفظ تعادل بدن به هنگام راه رفتن يا برخاستن است .