در حديثى از امام باقر ع مىخوانيم :
من عدل فى وصيته كان كمن تصدق بها فى حياته ، و من جار فى وصيته لقى اللَّه عز و جل يوم القيامة و هو عنه معرض
! : « كسى كه در وصيتش عدالت را رعايت كند همانند اين است كه همان اموال را در حيات خود در راه خدا داده باشد ، و كسى كه در وصيتش تعدى كند نظر لطف پروردگار در قيامت از او بر گرفته خواهد شد » ( 1 ) ! تعدى و جور و ضرار در وصيت آن است كه انسان بيش از ثلث وصيت كند ، و ورثه را از حق مشروعشان باز دارد ، و يا اينكه تبعيضات ناروايى به خاطر حب و بغضهاى بىدليل انجام دهد ، حتى در بعضى از موارد كه ورثه سخت نيازمندند دستور داده شده وصيت به ثلث هم نكنند و آن را به يك چهارم و يك پنجم تقليل دهند ( 2 ) .
موضوع عدالت در وصيت تا آن اندازه اى در سخنان پيشوايان اسلام مورد تاكيد واقع شده كه در حديثى مىخوانيم :
« يكى از مردان طائفه انصار از دنيا رفت و بچههاى صغيرى از او به يادگار ماند ، او اموال خود را در آستانه مرگ در راه خدا صرف كرد به گونه اى كه هيچ مال ديگرى از او بجا نماند ، هنگامى كه پيامبر از اين ماجرا آگاه شد فرمود : با آن مرد چه كرديد ؟ گفتند او را دفن كرديم ، فرمود : اگر من قبلا آگاه شده بودم اجازه نمىدادم او را در قبرستان مسلمانان دفن كنيد ، چرا كه بچههاى صغير خود را رها كرده تا گدايى كنند » ! ( 3 ) .
3 - وصاياى واجب و مستحبّ -
گرچه وصيت ذاتا از مستحبات مؤكد است ، ولى گاه - همانگونه كه
هامش
( 1 ) وسائل الشيعه جلد 13 صفحه 359 .
( 2 ) وسائل الشيعه جلد 13 صفحه 360 .
( 3 ) سفينة البحار جلد 2 صفحه 659 ماده وصيت .